Chương 70: Đơn khiếu nại

Chương 70: Đơn khiếu nại

Đêm ấy, nàng ngồi viết đến gần một giờ sáng.

Nàng kê cái bàn ra giữa nhà, và nàng để cái đèn dầu ở bên trái, vì nếu để bên phải thì bóng tay nàng che mất chữ. Nàng lấy bốn tờ giấy, loại giấy ô ly mà học sinh dùng, và nàng lấy cái bút bi duy nhất trong nhà, cái bút mà Lưu Chính mua ở hiệu sách huyện.

Tờ thứ nhất nàng viết hỏng. Nàng viết đến nửa trang thì nàng thấy cái giọng trong ấy không phải giọng của mình, nó là cái giọng của người ta viết đơn kiện, cái giọng của những chữ như kính mong, thiết tha, kính đề nghị. Nàng xé tờ ấy, và nàng vo lại, và nàng để ra ngoài sân.

Tờ thứ hai nàng viết được đến trang thứ hai thì Lưu Chính cầm lên đọc. Anh ta đọc chậm, và ở chỗ nàng viết ba mươi năm, anh ta dừng lại.

「Em viết ba mươi năm ba lần trong một trang.」

「Vì nó dài ba mươi năm.」

「Thì viết một lần.」 Anh ta nói. 「Người đọc đơn người ta đọc số liệu, không đọc cái đau. Cái đau thì để ở cuối. Cuối người ta mới tin.」

Nàng cầm bút lại, và nàng viết tờ thứ ba.

Tờ thứ ba nàng viết thế này:

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Độc lập, tự do, hạnh phúc.

Đơn khiếu nại.

Kính gửi: Ủy ban nhân dân huyện. Đồng kính gửi: Ủy ban nhân dân xã, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện.

Tôi tên là Lâm Thanh Thanh, sinh năm ấy, trú tại thôn ấy, xã ấy, huyện ấy. Tôi là con gái của ông Lâm Đức Hậu, người đang trực tiếp sử dụng thửa đất số ấy, tờ bản đồ số ấy, diện tích một nghìn hai trăm bốn mươi mét vuông, tại thôn ấy.

Nội dung khiếu nại:

Gia đình tôi sử dụng thửa đất nêu trên từ năm ấy, liên tục, công khai, không có ai tranh chấp, có nhà ở, có vườn, có mồ mả trong vườn. Nguồn gốc đất là do ông nội tôi là ông Lâm Văn ấy nhận chuyển nhượng của bà Trần Thị Tư, có giấy chuyển nhượng lập tại Ủy ban nhân dân xã, có chữ ký hai bên, có xác nhận của xã, có điểm chỉ của bên chuyển nhượng.

Việc chuyển nhượng năm ấy chưa được đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền. Đây là thiếu sót của thời kỳ ấy, không phải lỗi của gia đình tôi.

Nay Nhà nước có chủ trương làm đường, thu hồi một phần thửa đất nêu trên. Ngày hai mươi tháng này, đoàn đo đạc của huyện sẽ xuống địa bàn. Nếu việc đăng ký không được giải quyết trước ngày ấy, quyền lợi của gia đình tôi sẽ bị ảnh hưởng, và mồ của mẹ tôi nằm trong diện tích thu hồi sẽ không có căn cứ để được bồi thường, di dời.

Đề nghị:

Một, xác nhận việc gia đình tôi sử dụng đất ổn định, liên tục, không có tranh chấp từ năm ấy đến nay.

Hai, cho phép gia đình tôi hoàn tất thủ tục đăng ký chuyển nhượng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định, trước ngày đo đạc.

Ba, tạm thời không chi trả kinh phí bồi thường cho bất kỳ cá nhân nào cho đến khi việc giải quyết tranh chấp có kết quả.

Tôi xin cam đoan những điều trên là đúng sự thật, và xin chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Kèm theo đơn: bản sao giấy chuyển nhượng quyền sử dụng đất, bản sao giấy chứng minh nhân dân, bản sao sổ hộ khẩu, giấy xác nhận của người làm chứng, bản ảnh chụp hiện trạng thửa đất.

Nàng đọc lại tờ ấy hai lần. Rồi nàng đưa cho cha nàng.

Cha nàng cầm, và ông ấy đọc rất chậm, và ở chỗ nàng viết mồ của mẹ tôi, ông ấy dừng lại lâu, và ông ấy nói:

「Con viết cái ấy vào đơn thì người ta nghĩ mình lấy cái mồ ra để đòi tiền.」

「Cha ơi, nó là sự thật.」

「Ừ. Nó là sự thật.」 Ông ấy nói. 「Mà sự thật thì phải viết đúng chỗ. Con để cái mồ ở cái chỗ đề nghị, đừng để ở cái chỗ nội dung. Ở cái chỗ đề nghị thì nó là cái quyền. Ở cái chỗ nội dung thì nó là cái cớ.」

Nàng nhìn ông ấy, và nàng thấy cái người đàn ông ngồi trước mặt nàng không phải người ốm nằm ở cái giường ba tháng trước. Ông ấy vẫn gầy, vẫn ho, nhưng cái nhìn thì khác, và cái cách ông ấy nói về chữ nghĩa thì khác.

「Cha viết đơn bao giờ chưa?」 Nàng hỏi.

「Một lần.」 Ông ấy nói. 「Năm ấy cha viết đơn xin cho mẹ con đi học lại. Người ta trả lời: không đủ điều kiện. Cha viết lần thứ hai. Người ta trả lời: chờ. Cha chờ. Rồi mẹ con ốm. Rồi mẹ con mất. Cái đơn ấy đến giờ vẫn chưa có trả lời thứ ba.」

Ông ấy đặt tờ giấy xuống bàn, và ông ấy nói:

「Cho nên cha biết: cái đơn không phải để người ta thương. Cái đơn là để người ta phải trả lời. Mà muốn người ta phải trả lời thì mình phải viết cái gì người ta không trả lời được.」

Nàng sửa lại chỗ ấy, và nàng viết thêm một mục nữa, mục thứ tư:

Bốn, đề nghị được cung cấp bản sao trích lục sổ địa chính và bản đồ địa chính của thửa đất nêu trên, để gia đình tôi đối chiếu.

Nàng viết xong thì trời đã khuya. Nàng ngồi nhìn tờ giấy, và ở dưới cùng, chỗ người làm đơn, nàng để trống, và nàng nói:

「Cha ký đi.」

Cha nàng cầm bút, và ông ấy ký, và chữ ấy run, và nàng thấy cái run ấy không phải vì tay yếu.

Rồi ông ấy đẩy tờ giấy sang cho nàng, và ông ấy nói:

「Con ký nữa. Con là người viết. Người viết thì phải ký.」

Nàng ký. Rồi nàng gấp tờ giấy làm ba, và nàng để nó vào trong cái cặp, và nàng buộc cái cặp bằng dây cao su, và nàng để cái cặp ở đầu giường.

Đêm ấy nàng ngủ ít. Nàng nằm nghe tiếng mưa, và nàng nghĩ tới cái câu của cha nàng: cái đơn là để người ta phải trả lời.

—

Sáng hôm sau, hai cha con đi bộ ra xã. Lưu Chính ở nhà, vì nàng bảo anh ta ở nhà trông bà Tư, và anh ta không cãi, nhưng trước khi nàng đi, anh ta đưa cho nàng một tờ giấy gấp tư.

「Cái gì đây?」

「Anh chép lại cái số hiệu cọc.」 Anh ta nói. 「Với cái hướng của cái cọc so với cái mồ. Nếu người ta hỏi, em đọc. Đừng đưa giấy. Đọc thì người ta nhớ, đưa giấy thì người ta giữ.」

Nàng cầm tờ giấy, và nàng đọc, và nàng gấp lại, và nàng để vào túi áo.

—

Ủy ban xã nằm ở đầu cái ngã ba, trong một cái sân có hai cây phượng, và ở giữa sân có một cái cột cờ. Buổi sáng, sân ấy có một cái xe tải nhỏ đậu, và ở trên thùng xe có hai cái loa.

Nàng vào phòng tiếp dân. Ở đó có một cái bàn, một cái ghế, và trên tường có một cái tủ kính đựng các loại giấy mẫu.

Người ngồi ở bàn là một người đàn ông độ năm mươi, tóc đã bạc ở hai bên, và trước mặt ông ấy là một cái cốc nước và một tờ báo.

「Dạ, mời anh chị ngồi.」 Ông ấy nói, và ông ấy gấp tờ báo lại, và ông ấy nhìn cha nàng. 「Ông Hậu. Ông khỏi ốm chưa?」

「Dạ, tôi đỡ rồi.」 Cha nàng nói. 「Cảm ơn anh Bình.」

Người ấy là cán bộ địa chính của xã, tên Bình. Ông ấy nhận tờ đơn, và ông ấy đọc, và ông ấy đọc nhanh, và khi đọc đến chỗ một nghìn hai trăm bốn mươi mét vuông, ông ấy dừng lại, và ông ấy mở cái sổ ở bên cạnh.

「Thửa ấy.」 Ông ấy nói. 「Tôi biết thửa ấy. Nhưng mà ông Hậu này, tôi nói thẳng: trong sổ địa chính, thửa ấy đứng tên ông Thịnh, không phải tên ông.」

「Dạ, tôi biết.」 Cha nàng nói. 「Cho nên tôi mới làm đơn.」

「Mà cái đơn này thì tôi không nhận được.」

Nàng ngồi thẳng lên.

「Dạ, sao ạ?」

「Vì không đúng thẩm quyền.」 Ông ấy nói, và ông ấy nói cái ấy bằng một cái giọng rất đều, cái giọng của người đã nói câu ấy nhiều lần. 「Đất đai thì thuộc huyện. Xã chỉ là cấp cơ sở. Mà khi có tranh chấp, thì trước hết phải hòa giải ở cơ sở. Hòa giải không thành thì mới chuyển lên huyện. Đơn của ông chị phải gửi qua xã, mà muốn gửi thì phải có biên bản hòa giải.」

「Vậy bây giờ tôi xin hòa giải.」 Cha nàng nói.

「Được.」 Ông ấy nói. 「Nhưng mà hòa giải thì phải có hai bên. Bên kia là ông Thịnh, tức là con ông Thịnh. Ông ấy phải có mặt, phải ký. Ông ấy không đến thì không hòa giải được, mà không hòa giải được thì không có biên bản, mà không có biên bản thì huyện không nhận đơn.」

Nàng ngồi nghe, và nàng thấy cái vòng ấy tròn, và nàng thấy nó tròn một cách có chủ ý.

「Dạ, chú ơi.」 Nàng nói. 「Cháu hỏi một câu. Cái vòng ấy có chỗ nào hở không?」

Ông Bình nhìn nàng, và lần đầu tiên ông ấy nhìn thẳng.

「Cô là con ông Hậu?」

「Dạ.」

「Cô học ở đâu về?」

「Dạ, cháu học ở trường ấy.」

Ông ấy gật đầu, và ông ấy im một lúc, rồi ông ấy nói, và cái giọng ấy nhỏ hơn:

「Cái vòng ấy có một chỗ hở. Đó là cái ngày hai mươi. Đoàn đo đạc xuống thì họ lập biên bản hiện trạng. Biên bản ấy không phải biên bản hòa giải. Nó là biên bản đo. Mà trong biên bản đo, người ta ghi người đang sử dụng đất, và người ta ghi cả ý kiến của người sử dụng. Nếu nhà cô có mặt ở buổi đo, và có giấy tờ, thì cái ý kiến ấy vào biên bản. Mà cái biên bản ấy thì đi theo hồ sơ.」

Nàng cầm bút, và nàng ghi lại, và nàng nói:

「Dạ. Vậy ngày hai mươi, nhà cháu phải có mặt.」

「Phải có mặt.」 Ông ấy nói. 「Mà phải có mặt từ sáng sớm. Đoàn ấy đi theo lịch, họ đo mấy chục thửa một ngày, họ không đợi ai.」

Cha nàng nói:

「Anh Bình. Cái đơn của tôi, anh có nhận không?」

Ông ấy im, rồi ông ấy nói:

「Tôi nhận. Nhưng mà tôi ghi là: đơn đề nghị hòa giải tranh chấp đất đai. Không ghi là khiếu nại. Vì khiếu nại thì phải có quyết định hành chính, mà nhà mình thì chưa có quyết định nào để khiếu nại. Ghi thế thì hồ sơ nó đi được.」

Rồi ông ấy mở cái sổ, và ông ấy ghi vào, và ông ấy đưa cho cha nàng ký, và ông ấy nói:

「Thứ bảy này, bảy giờ sáng, ở nhà văn hóa thôn. Tôi sẽ mời ông Thịnh. Nếu ông ấy không đến thì tôi lập biên bản vắng mặt. Có cái biên bản ấy thì cũng đi được, nhưng mà chậm hơn.」

Nàng đứng dậy, và nàng nói:

「Dạ, cháu cảm ơn chú.」

「Đừng cảm ơn tôi.」 Ông ấy nói, và ông ấy cầm tờ báo lên lại. 「Tôi làm cái chuyện của tôi. Mà cô biết không, ở cái xã này, mười năm nay tôi nhận bao nhiêu cái đơn như thế này rồi. Cái nào cũng có một cái mốc, cũng có một cái giấy cũ, cũng có một người làm chứng đã chết hoặc sắp chết. Mà cái nào rồi cũng phải chờ. Cô chuẩn bị tinh thần mà chờ.」

Nàng cúi đầu, và nàng đi ra, và ở cửa nàng quay lại, và nàng hỏi một câu mà nàng đã định hỏi từ đầu:

「Dạ, chú ơi. Cái bản đồ quy hoạch làm đường, chú có không?」

Ông ấy ngẩng lên.

「Cô xem làm gì?」

「Dạ, để biết cái đường nó đi qua chỗ nào.」

Ông ấy im một lúc, rồi ông ấy đứng dậy, và ông ấy mở cái tủ ở góc phòng, và ông ấy lấy ra một cái bản đồ gấp, và ông ấy trải lên bàn.

「Đây.」 Ông ấy nói. 「Cái đường này. Bề rộng mười hai mét, hành lang mỗi bên bốn mét. Tổng cộng hai mươi mét. Cô nhìn cái đường đỏ ấy.」

Nàng cúi xuống. Bản đồ in trên giấy A ba, và trên ấy có những thửa đất hình vuông, hình chữ nhật, và ở giữa có một đường đỏ chạy chéo.

Và cái đường đỏ ấy đi qua một thửa có ghi số ấy, và nó cắt qua thửa ấy ở góc dưới bên trái, và cái góc ấy là chỗ có cái gò.

「Chú ơi.」 Nàng nói, và giọng nàng khô. 「Cái chỗ này là cái gò. Ở trên cái gò có cái mồ.」

Ông Bình nhìn, và ông ấy không nói gì, và ông ấy lấy bút chì, và ông ấy kẻ một đường, và ông ấy nói:

「Cái tim đường ở đây. Mà cái mồ của nhà cô thì nằm ở đây. Cách cái tim đường bốn mét. Nghĩa là nằm trong hành lang.」

「Trong hành lang thì sao?」

「Trong hành lang thì phải di dời.」 Ông ấy nói. 「Mà di dời thì có hỗ trợ. Bốn triệu một ngôi, cộng thêm cái phần đất.」

Nàng đứng nhìn cái bản đồ, và nàng nghe tiếng quạt trần ở trên đầu, và tiếng ấy kêu cót két, và nàng thấy cái đường đỏ ấy như một con dao.

「Dạ, chú cho cháu hỏi câu cuối.」 Nàng nói. 「Cái đường ấy có đi qua đúng chỗ ấy không, hay là còn đổi?」

「Còn đổi.」 Ông ấy nói. 「Quy hoạch thì còn đổi. Mà đổi thì thường là đổi cái tim đường, chứ không đổi cái hướng. Cô đừng có tính cái ấy.」

Nàng gấp cái bản đồ lại giúp ông ấy, và nàng đưa, và ông ấy cầm, và ông ấy nói, và lần này ông ấy nói nhỏ, như nói một mình:

「Ở cái xã này có một chuyện lạ. Cái đường ấy vẽ từ năm ngoái. Mà năm ngoái, cái thửa ấy chưa có ai hỏi han gì. Rồi tháng trước, tự nhiên có hai người lên đây hỏi cái bản đồ ấy. Một người là ông Thịnh con. Một người là cái anh Cường, cháu ông Hậu.」

Nàng đứng im.

「Dạ, hai người ấy hỏi gì ạ?」

「Hỏi cái chỗ nào đền nhiều nhất.」 Ông ấy nói. 「Rồi hỏi cái mồ thì đền bao nhiêu. Rồi hỏi cái đất vườn với cái đất ở nó khác nhau chỗ nào.」

Ông ấy cầm tờ báo lên, và ông ấy nói câu cuối, và câu ấy không nhìn nàng:

「Cô về nói với ông Hậu: cái đơn thì tôi nhận. Mà cái người trong nhà thì ông ấy phải tự lo. Ở cái xã này, người ngoài thì dễ, người trong nhà mới khó.」

—

Ra đến sân, nắng đã lên cao. Cha nàng đứng ở dưới cây phượng, và ông ấy chống cái gậy, và ông ấy nhìn cái cột cờ.

「Cha ơi.」 Nàng nói. 「Mình về.」

「Ừ.」 Ông ấy nói, và ông ấy không đi.

「Cha sao thế?」

「Cái anh Bình ấy.」 Ông ấy nói. 「Hồi cha còn đi làm, anh ấy là cái anh cán bộ trẻ, cha dạy anh ấy đánh vật. Anh ấy khỏe, mà vụng. Cha bảo: mày đánh vật thì mày phải biết cái chân của mày ở đâu. Bây giờ anh ấy làm cái nghề ấy, cái nghề đọc giấy. Mà anh ấy nói với cha một câu thật.」

「Câu nào?」

「Người ngoài thì dễ, người trong nhà mới khó.」 Ông ấy nói. 「Cha nghĩ cái câu ấy không phải anh ấy nói về cái xã. Anh ấy nói về cái nhà mình.」

Rồi ông ấy đi, và nàng đi theo, và ở sau lưng hai người, cái loa trên thùng xe tải bật lên, và giọng một người đàn bà đọc thông báo về việc tiêm phòng cho trâu bò, và cái giọng ấy đều, và nó theo hai cha con ra đến tận đầu đường.

—

Về đến nhà thì bà Tư đang ngồi ở sân, và bên cạnh bà ấy có cái hòm gỗ mở, và ở trên nắp hòm có cái nửa tờ giấy và cái mũi đục.

「Về rồi à.」 Bà ấy nói. 「Thế nào?」

Nàng kể, và nàng kể hết, và bà ấy nghe, và bà ấy gật đầu ở chỗ cái biên bản đo, và bà ấy không nói gì ở chỗ cái đường đỏ.

Rồi bà ấy nói:

「Cô ơi. Cô lại đây. Tôi có chuyện này.」

Nàng ngồi xuống cạnh bà ấy. Bà ấy cầm cái mũi đục lên, và bà ấy xoay nó trong tay, và bà ấy nói:

「Hôm qua tôi nói chuyện với mẹ cô ở cái bàn thờ. Tôi nói một câu, mà tôi chưa nói hết. Cái câu ấy là: em đừng giận. Vì cái chuyện ấy, chị có lỗi.」

Nàng ngồi im.

「Mười chín năm trước, mẹ cô sang cái nhà tôi.」 Bà ấy nói. 「Bà ấy sang một mình. Bà ấy cầm cái nửa tờ giấy của nhà cô, và bà ấy xin tôi một chữ ký, để tôi xác nhận là tôi đã bán. Tôi nói: tôi không biết chữ. Bà ấy nói: bà điểm chỉ cũng được. Rồi bà ấy để cái tờ giấy xuống cái bàn, và bà ấy ngồi đợi.」

Bà Tư dừng lại, và bà ấy nuốt, và nàng thấy cái cổ họng bà ấy động.

「Rồi anh tôi sang. Nó đứng ở cổng, nó không vào. Nó nói: mày mà điểm chỉ cái ấy thì tao không có em. Tôi sợ. Tôi sợ cái câu ấy hơn sợ cái gì hết, vì nó là anh tôi, mà mẹ tôi mất rồi, tôi chỉ còn nó.」

Bà ấy đặt cái mũi đục xuống.

「Cho nên tôi không điểm chỉ. Mẹ cô ngồi đấy đến chiều, rồi bà ấy đứng dậy, bà ấy gấp cái tờ giấy, và bà ấy nói một câu. Bà ấy nói: bà ơi, con không giận bà. Con chỉ hỏi bà một câu nữa: cái mốc ấy bà còn nhớ ở đâu không? Tôi nói: nhớ. Bà ấy nói: vậy là đủ. Rồi bà ấy đi về.」

Nàng ngồi ở cái sân ấy, và nàng nghe tiếng gà, và tiếng bà Tư thở, và nàng không khóc.

「Bà ơi.」 Nàng nói. 「Mẹ con về nhà hôm ấy thì thế nào?」

「Tôi không biết.」 Bà ấy nói. 「Tôi chỉ biết là bà ấy ốm sau cái ấy hai tháng. Mà bà ấy không nói với ai. Cái ấy thì cô biết hơn tôi.」

Nàng biết. Nàng nhớ cái mùa ấy, mùa nàng bảy tuổi, và nàng nhớ mẹ nàng nằm ở gian trong, và nàng nhớ mẹ nàng nói một câu mà nàng không hiểu hồi ấy: con nhớ cái mốc, con nhớ tên bà Tư.

Bà Tư đưa cái nửa tờ giấy cho nàng.

「Cầm đi.」 Bà ấy nói. 「Mà cô cầm thêm cái này.」

Bà ấy đưa cái mũi đục. Nó nặng hơn nàng tưởng. Cán gỗ đã nhẵn vì tay người cầm, và mũi đục đã mòn ở một bên.

「Thứ bảy này, nếu cái hội đồng ấy hỏi, thì cô nói: cái nét khắc ấy là nét của người cầm cái ấy ba mươi năm.」 Bà ấy nói. 「Mà cô để cái ấy ở trong cái túi áo của cô. Đừng để trong cặp. Để trong túi áo thì nó theo cô vào cái phòng ấy, mà cái phòng ấy thì không cho người ta mang cặp vào.」

Nàng cầm cái mũi đục, và nàng thấy lạnh ở trong lòng bàn tay, và nàng gật đầu.

Ngoài sân, cái viên gạch khác màu vẫn nằm ở giữa, và ở trên nó có một cái bóng, và cái bóng ấy dài ra, vì trời đã quá trưa.

Còn năm ngày nữa là thứ bảy.