Chương 31: Cái thẻ sinh viên

Chương 31: Cái thẻ sinh viên

Cái thẻ sinh viên của nàng được phát vào cái buổi sáng thứ ba, ở cái hội trường của trường, và cái buổi ấy có ba trăm người.

Cái thẻ ấy nhỏ, bằng cái bàn tay, và nó bọc trong cái ni-lông, và ở trên nó có cái ảnh của nàng — cái ảnh chụp ở cái hiệu ảnh trước cổng trường hồi đầu năm, và trong cái ảnh ấy nàng mặc cái áo sơ mi trắng của bà Tư may, và cái tóc nàng buộc sau, và cái mặt nàng nghiêm.

Ở dưới cái ảnh có cái tên, cái năm sinh, cái ngành, cái khóa, và cái số: 03.

Nàng cầm cái thẻ, và nàng nhìn nó rất lâu.

「Số 03,」 Trang nó nói, và nó nhìn qua vai nàng. 「Tao số 71. Mày số 03 là số của cái người ta xếp theo cái điểm đầu vào.」

「Ừ,」 nàng nói.

「Mày nhìn cái thẻ như người ta nhìn cái giấy tờ nhà,」 Trang nói.

Nàng cười, và nàng nói: 「Vì nó là cái giấy tờ nhà. Cái thẻ này là cái giấy nói rằng tao ở đây, và tao ở đây là cái chuyện có thật.」

Cái thẻ ấy đi theo nàng vào cái thư viện, vào cái phòng thi, vào cái cổng trường lúc bảy giờ tối, vào cái quầy của cái căng tin.

Và cái thẻ ấy, cái tuần thứ ba, nó làm một cái chuyện mà nàng không nghĩ tới.

Hôm ấy, nàng đi vào cái thư viện, và cái cô thủ thư — cái cô tên là cô Bích, tóc ngắn, đeo kính, và cái giọng cô ấy lúc nào cũng như cô ấy đang đếm sách — cô ấy cầm cái thẻ của nàng, và cô ấy nhìn nó, và cô ấy dừng lại.

「Em ă,」 cô ấy nói, 「em là cái người ở cái xã An Phú?」

「Dạ.」

「Cái xã ấy có cái lớp xóa mù chữ, cái lớp của cái cô giáo không lấy lương.」

Nàng im một cái nhịp.

「Dạ,」 nàng nói. 「Em dạy cái lớp ấy.」

Cô Bích đặt cái thẻ xuống, và cô ấy tháo cái kính, và cô ấy nói: 「Em ă, cô có một cái chuyện nhờ em. Cái chuyện này không phải cái chuyện của cái trường. Nó là cái chuyện của cô.」

「Dạ, cô nói.」

「Cái mẹ của cô,」 cô Bích nói, 「bà ấy bảy mươi mốt, và bà ấy mù chữ. Bà ấy ở cái xã bên, cái xã mà giáp cái xã An Phú. Bà ấy không chịu đi học, vì bà ấy nói: 「tao bảy mươi mốt, tao học cái chữ để làm cái gì? Tao học xong thì tao chết, mà cái chữ thì nó ở lại, mà nó ở lại cho ai?」」

Nàng nghe, và nàng không nói.

「Cô nói mãi, bà ấy không nghe,」 cô Bích nói. 「Mà cô nghĩ: bà ấy không nghe cô, vì cô là con. Cái người ta nghe không phải cái con, mà là cái người ngoài. Em ă, em có nhận cái người bảy mươi mốt vào cái lớp của em không?」

Nàng đứng ở cái quầy, và nàng nói: 「Cô ă, cái lớp ấy là cái lớp của người lớn, và cái người lớn nhất ở trong ấy là bà Hợi, bà ấy chín mươi. Bà ấy viết cái chữ Hợi lần đầu tiên trong đời bà ấy, và cái chữ ấy lệch, và bà ấy nói cái chữ lệch là cái chữ của người ta đang đi học. Vậy thì bảy mươi mốt không phải cái tuổi để từ chối.」

Cô Bích nhìn nàng, và cô ấy cười, và cái cười ấy nó làm cái mặt cô ấy khác hẳn cái mặt đếm sách.

「Thế thì,」 cô ấy nói, 「thứ năm này cô đưa bà ấy sang. Mà em ă, em đừng nói với bà ấy là cô nhờ em. Em nói: cái lớp ấy thiếu người, cái xã cần thêm một cái người biết cái chữ để cái lớp không bị đóng.」

「Dạ,」 nàng nói. 「Em nói thế.」

Thứ năm, bà cụ ấy đến.

Bà ấy đi bằng cái gậy, và bà ấy mặc cái áo nâu, và bà ấy đứng ở cái cửa lớp rất lâu, và bà ấy nói: 「Cái lớp này có cái gì?」

「Dạ, có cái bảng, có cái bàn, có cái đèn, và có mười người đang học cái chữ.」

「Ta ngồi đâu?」

Nàng chỉ cái bàn ở cái dãy cuối, cái bàn mà nàng đã kê thêm cái ghế có cái tựa.

Bà cụ đi vào, và bà ấy ngồi, và bà ấy đặt cái gậy ở cạnh, và bà ấy nói: 「Cái chữ đầu tiên là cái chữ gì?」

「Dạ, cái chữ của cái tên mình.」

Bà ấy im, và rồi bà ấy nói: 「Tên ta là Lành.」

Nàng viết cái chữ Lành lên bảng, và cái chữ ấy to, và ở dưới nàng viết cái dấu huyền, và nàng nói: 「Bà ă, cái dấu này là cái dấu huyền. Nó làm cái giọng nó xuống.」

Bà cụ nhìn cái bảng, và bà ấy nói: 「Cái dấu ấy nhỏ thế, mà nó làm cái giọng xuống à?」

「Dạ. Nó nhỏ, mà nó đổi cái chữ. Cái chữ mà không có cái dấu thì nó là cái chữ khác.」

Bà ấy ngồi im rất lâu.

Rồi bà ấy cầm cái bút chì, và bà ấy viết, và cái tay bà ấy run, và cái chữ đầu tiên nó thành một cái vạch nghiêng, và bà ấy nói: 「Ta viết hỏng rồi.」

「Bà viết lại,」 nàng nói.

「Ta viết hỏng thì ta xấu hổ.」

Nàng ngồi xuống cạnh bà ấy, và nàng nói: 「Bà ă, cái người mà viết hỏng thì người ta đang học. Cái người mà không bao giờ viết hỏng thì người ta không học nữa. Bà xấu hổ thì bà viết, và cái xấu hổ ấy nó ở trong cái bút chì, nó không ở trong bà.」

Bà cụ nhìn nàng.

「Con ă,」 bà ấy nói, 「con nói cái câu ấy ở đâu ra?」

「Dạ, con có một cái người ở nhà, người ấy không biết nói,」 nàng nói. 「Nên con phải học cái cách nói giùm người ta.」

Bà cụ cười, và cái cười ấy nó làm cái mặt bà ấy có cái nếp.

Đến cuối buổi, bà ấy viết được cái chữ Lành, và nó lệch, và cái dấu huyền nó ở hơi cao, và bà ấy nhìn nó, và bà ấy nói: 「Cái chữ này của ta.」

Rồi bà ấy nói: 「Con ă, ta học cái chữ để làm cái gì? Ta bảy mươi mốt. Ta học xong thì ta mất, mà cái chữ thì nó ở lại.」

Nàng ngồi ở cái bàn, và nàng nghĩ, và nàng nói cái câu mà nàng đã nghĩ suốt cái buổi chiều:

「Bà ă, cái chữ nó ở lại trong cái người nào bà viết cho. Bà viết cái tên bà lên cái giấy, thì cái giấy ấy là của bà. Bà mà không viết được cái tên thì cái giấy ấy là của cái người cầm cái giấy. Cái chữ nó không ở lại trong cái bia. Nó ở lại trong cái giấy tờ.」

Bà cụ im rất lâu.

Rồi bà ấy nói: 「Cái nhà ta, cái giấy tờ đất, nó ở trong cái tủ, và cái giấy ấy do cái con ta giữ. Nó đọc cho ta nghe ba lần, và ta tin nó, vì nó là con ta. Mà ta không đọc được, nên ta tin.」

「Bà ă,」 nàng nói, 「con không nói cái con bà nó lừa bà. Con nói: cái tin mà không có cái đọc thì nó là cái tin mượn. Bà mà đọc được một cái dòng thì bà biết cái dòng ấy nói gì, và bà tin bằng cái mắt bà.」

Bà cụ cầm cái bút chì lên lại, và bà ấy viết cái chữ thứ hai, và cái chữ ấy cũng lệch, và bà ấy nói: 「Mai ta đến nữa.」

Cái chuyện ấy, nàng kể cho chồng nghe vào cái thứ bảy.

Anh ta đang ở cái sân, và anh ta đang phơi cái thuốc, và anh ta nghe hết, và anh ta nói: 「Cái bà ấy bảy mươi mốt.」

「Ừ.」

「Cái bà ấy đi bằng cái gậy, và bà ấy đi bốn cây số để học cái chữ Lành.」

「Ừ,」 nàng nói. 「Mà bà ấy nói mai bà ấy đến nữa.」

Anh ta im một lúc, và rồi anh ta nói: 「Cô ă, cái thẻ sinh viên ấy, cô cho tôi xem.」

Nàng lấy cái thẻ ra, và nàng đưa.

Anh ta cầm nó, và anh ta nhìn cái ảnh, và anh ta nhìn rất lâu, và cái tay anh ta nó lau cái ni-lông bằng cái vạt áo, và rồi anh ta nói: 「Cái ảnh này, cô nghiêm quá.」

「Chụp ảnh thì phải nghiêm.」

「Không,」 anh ta nói. 「Cái ảnh này cô nghiêm như người ta đi thi. Mà cái người trong ảnh này, cô ấy đang ở cái nhà này, và cô ấy nấu cơm, và cô ấy chườm cái chân cho tôi, và cô ấy viết cái chữ Lành lên bảng cho cái bà bảy mươi mốt. Cái ảnh ấy không có cái ấy.」

Nàng nhìn anh ta.

「Anh muốn cái ảnh có cái ấy?」

「Tôi không muốn cái gì,」 anh ta nói. 「Tôi chỉ nói: cái ảnh ấy là cái ảnh của cái người ta nộp cho cái trường. Nó không phải cái ảnh của cái người ở trong cái nhà này. Mà cái người ở trong cái nhà này thì tôi biết, và cái người trong cái ảnh ấy thì tôi cũng biết, và hai cái người ấy là một người, mà cái ảnh thì không nói được cái ấy.」

Rồi anh ta đưa cái thẻ lại, và anh ta nói thêm, và cái giọng ấy nhỏ:

「Cô giữ cái thẻ ấy cho cẩn thận. Cái thẻ ấy là cái giấy chứng minh cô ở đâu. Mà cái người ta không có cái giấy ấy thì người ta phải nói miệng, mà nói miệng thì người ta không tin.」

Nàng cầm cái thẻ, và nàng nhìn cái ảnh, và nàng nhìn cái số 03, và nàng nghĩ: cái số ấy là cái số của cái người ta xếp theo cái điểm. Mà cái điểm thì nó không nói cái gì về cái đêm nàng ngồi ở cái ghế thấp cạnh cái giường, hay cái buổi nàng đứng ở cái bảng viết cái chữ Lành.

Cái thẻ ấy, cái tuần sau, nó làm một cái chuyện thứ hai.

Hôm ấy, nàng đi vào cái căng tin, và cái cô bán hàng — cái cô mà nàng đã mua cơm hai năm — cô ấy nhìn cái thẻ, và cô ấy nói: 「Em ă, cái thẻ này của em hết hạn cái tem.」

「Dạ?」

「Cái tem ở mặt sau,」 cô ấy nói. 「Nó ghi cái tháng. Cái thẻ của em cái tem nó hết từ tháng mười. Em phải lên cái phòng đào tạo dán cái tem mới, không thì cái thẻ nó không dùng được, và cái thư viện nó không cho em mượn sách.」

Nàng cầm cái thẻ, và nàng lật mặt sau, và ở đó có cái tem nhỏ, và ở trên cái tem có cái tháng mười, và cái tháng ấy đã qua.

Nàng đứng ở cái căng tin, và cái bụng nàng nó lạnh — cái lạnh ấy là cái lạnh của người ta vừa biết mình đã để một cái giấy tờ hết hạn mà không biết.

「Cô ă,」 nàng nói, 「cái tem ấy dán ở đâu?」

「Cái phòng đào tạo, cái phòng ở cái dãy sau. Mà em ă, cái phòng ấy chỉ làm việc buổi sáng, và nó đông, vì cái đợt này cả khóa dán tem. Em đi sớm.」

Sáng hôm sau, nàng đi lúc sáu giờ rưỡi.

Cái phòng đào tạo mở lúc bảy giờ, và ở trước cái cửa đã có mười bảy người xếp hàng, và nàng đứng ở cái thứ mười tám.

Đến tám giờ rưỡi thì đến lượt nàng.

Cái cô ở trong phòng cầm cái thẻ, và cô ấy lật, và cô ấy nói: 「Em ă, cái thẻ này có cái vấn đề.」

「Dạ?」

「Cái tên ở trên thẻ,」 cô ấy nói, 「là cái tên mà cái trường nhận hồ sơ. Mà trong cái hồ sơ của em, ở cái mục 「tình trạng hôn nhân」, nó ghi là cái ô này bỏ trống. Em phải khai lại. Cái trường cần biết em đã lập gia đình hay chưa, vì cái học bổng của em nó dựa vào cái mục ấy.」

Nàng đứng ở cái quầy.

「Dạ,」 nàng nói. 「Em đã lập gia đình. Từ tháng bảy.」

Cái cô ấy nhìn nàng, và cô ấy nhìn cái tuổi trên thẻ — hai mươi — và cô ấy nói: 「Em hai mươi.」

「Dạ.」

「Mà em cưới từ tháng bảy.」

「Dạ.」

Cái cô ấy im, và ở đằng sau nàng, cái hàng người nó nhích, và có một cái giọng nói: 「Nhanh lên.」

Cô ấy cầm bút, và cô ấy nói: 「Thế thì em khai cái tờ này. Mà em ă, cái chuyện này nó không ảnh hưởng cái học bổng, vì cái học bổng của em nó dựa vào cái chuyện chồng em là thương binh. Nó chỉ là cái sổ của trường nó phải đúng. Cái sổ mà sai một cái ô thì sau này nó phiền cho em, khi em ra trường, khi em xin việc.」

Nàng khai, và cái tay nàng viết, và khi viết đến cái ô 「họ tên chồng」 thì nàng viết: Lưu Chính.

Cái cô ấy đọc, và cô ấy gật, và cô ấy dán cái tem mới, và cô ấy đưa cái thẻ lại, và cô ấy nói một câu, và câu ấy nàng nhớ:

「Em ă, cái thẻ này bây giờ nó đúng. Mà em nhớ: cái thẻ nó đúng thì nó có giá trị. Cái thẻ mà sai thì nó là cái giấy. Cái người ta sống ở trên đời cũng thế, mà cái người ta sống thì không có cái tem để dán lại.」

Nàng đi ra khỏi cái phòng, và ở ngoài kia cái nắng nó lên, và cái sân trường nó đông, và nàng cầm cái thẻ, và cái tem mới nó xanh.

Buổi trưa, ở cái căng tin, có hai đứa ngồi ở cái bàn bên cạnh.

Hai đứa ấy nói đủ to để nàng nghe, và cái cách nói ấy là cái cách người ta nói cho người ta nghe.

「Cái con số 03 ấy,」 một đứa nói, 「nó đứng thứ hai khóa. Mà nó lấy cái ông thương binh hơn nó mười bốn tuổi.」

「Sao nó đậu cái học bổng?」 đứa kia nói.

「Vì cái ông ấy,」 đứa thứ nhất nói, và nó cười. 「Cái dòng 「thương binh」 nó cộng điểm. Cái người ta tính cái điểm thì người ta không tính cái chuyện nó ngủ với ai.」

Nàng ngồi ở cái bàn, và cái thìa nàng nó dừng ở giữa cái bát.

Nàng có thể đứng dậy, và nàng có thể nói, và nàng đã nghĩ ra ba câu.

Rồi nàng không nói.

Nàng ăn hết cái bát, và cái bát ấy nó nguội, và nàng ăn chậm, và nàng ăn như người ta làm một cái chuyện phải làm xong.

Rồi nàng rửa cái bát, và nàng đi ra, và ở ngoài cái căng tin, cái đứa thứ nhất đang đứng với cái xe đạp.

Nàng đi đến, và nàng nói, và cái giọng nàng bình thản:

「Mày ă, cái câu mày nói ở trong kia, mày nói lại với tao.」

Cái mặt đứa ấy nó đổi.

「Tao không nói gì.」

「Mày nói: cái người ta tính cái điểm thì không tính cái chuyện nó ngủ với ai.」

Cái người ấy im, và ở xung quanh có bốn đứa khác, và không đứa nào nói.

「Tao nói cho mày nghe một cái chuyện,」 nàng nói. 「Rồi mày muốn nghĩ cái gì thì nghĩ. Cái người ấy bị thương ở cái đồi không có tên, năm bảy mươi chín, và cái hồ sơ của người ấy nằm trong cái tập của xã mười một năm thiếu một tờ, vì cái người chỉ huy cũ chưa ký. Tháng mười này cái tờ ấy đến. Cái tờ ấy đến vì tao với người ấy đi bộ đội sang cái xã bên, và ngồi ở cái phòng huyện đội, và chờ, và người ta ký.

Cái dòng 「thương binh」 trên cái đơn của tao không phải cái dòng tao viết để lấy điểm. Nó là cái dòng mà cái chân của người ấy đã trả bằng mười bốn năm đi khập khiễng. Mày mà muốn nói cái câu ấy lần nữa thì mày nói trước mặt tao. Đừng nói sau lưng, vì nói sau lưng thì nó không phải cái câu, nó là cái tiếng.」

Cái người ấy cúi đầu, và nó dắt cái xe đi, và nó không nói gì, và ở cái sân ấy có một đứa nói: 「Xin lỗi.」

Nàng không biết đứa nào nói.

Nàng đi về phía cái ký túc xá, và ở trên đường nàng thấy cái tay nàng nó run, và nàng biết: cái run ấy không phải cái sợ. Nó là cái run của người ta vừa nói một cái câu mà mình đã giữ trong ngực rất lâu.

Đêm ấy, ở cái ký túc xá, nàng mở cái sổ xanh, và nàng ghi:Đêm ấy, ở cái ký túc xá, nàng mở cái sổ xanh, và nàng ghi:

「Thẻ: tem mới, tháng mười một. Khai lại cái ô hôn nhân. Họ tên chồng: Lưu Chính.」

Rồi nàng ghi thêm một dòng, và cái dòng ấy nàng ghi bằng cái chữ nhỏ hơn:

「Cái cô ấy nói: cái người ta sống thì không có cái tem để dán lại. Mà mình thì mình có cái sổ. Cái sổ ấy là cái tem của mình, và mình tự dán, mỗi ngày.」