Chương 22: Cái tủ gỗ lim

Chương 22: Cái tủ gỗ lim

Cái tủ ấy ở trong cái gian sau, và nó đứng ở đấy từ trước khi có cái nhà này.

Nó cao độ một thước bảy, và nó rộng một thước hai, và nó có hai cánh cửa, và ở trên hai cánh cửa có chạm những cái ô vuông.

Gỗ lim, và nó nặng đến mức mà khi Lâm Thanh Thanh đẩy thử thì nó không nhúc nhích.

「Cái này,」 Lưu Chính nói, 「là của bà nội tôi. Bà ấy mang từ cái nhà cũ ở cái xóm trên, hồi cái nhà ấy bị cái lụt năm bảy mươi mốt.」

「Lụt à?」

「Ở cái xóm này có một cái lụt,」 anh ta nói. 「Năm ấy nước lên đến cái bậc cửa. Mà cái nhà của bà tôi thì ở cái chỗ trũng, nên nó sập. Bà ấy mang được cái tủ này, và cái nồi gang, và hai cái chiếu.」

Nàng nhìn cái tủ.

「Thế thì nó là cái duy nhất còn lại.」

「Ừ,」 anh ta nói. 「Cái duy nhất.」

Nàng mở cái cánh cửa bên trái, và cái mùi ở trong ấy bay ra: mùi gỗ, mùi ẩm, và mùi của vải cũ.

Ở trong có ba cái ngăn.

Ngăn trên có mấy cái chén, một cái ấm, và một cái đĩa có vẽ hình con cá.

Ngăn giữa có một cái hộp giấy, và ở trong cái hộp có những cái kim, những cái cúc, và một cái ống chỉ.

Ngăn dưới cùng thì đầy, và nó đầy đến mức mà khi nàng mở thì một cái gói vải rơi ra.

「Cái gì thế?」 nàng hỏi.

Anh ta nhìn cái gói.

「Tôi không biết,」 anh ta nói.

「Anh không biết à?」

「Cái ngăn ấy,」 anh ta nói, và anh ta nói chậm, 「từ hồi mẹ tôi mất thì không ai mở.」

Nàng cầm cái gói lên, và nó nhẹ, và nó buộc bằng một cái dây vải.

「Tôi mở nhé?」

Anh ta im một lúc.

「Ừ,」 anh ta nói.

Nàng mở.

Ở trong có một cái áo.

Cái áo ấy nhỏ, nhỏ lắm — cái áo của một đứa trẻ độ ba bốn tuổi. Nó màu nâu, và ở cổ nó có một cái khuyết, và ở vạt áo có một chỗ vá.

Nàng cầm nó lên, và nàng thấy ở trong cái cổ áo có thêu một cái tên.

「Hoa」.

Nàng ngẩng lên.

Lưu Chính ngồi ở cái ghế, và cái mặt anh ta không có gì, và nàng biết cái mặt ấy.

「Anh ạ,」 nàng nói.

「Ừ.」

「Cái áo này là của ai?」

Anh ta im rất lâu.

Rồi anh ta nói: 「Của em tôi.」

「Em gái anh?」

「Ừ,」 anh ta nói. 「Nó tên là Hoa. Nó kém tôi sáu tuổi. Nó mất năm nó bốn tuổi.」

Nàng ngồi xuống, và nàng đặt cái áo lên đầu gối.

「Vì cái gì?」

「Vì cái sốt,」 anh ta nói. 「Năm ấy ở cái xóm này có cái sốt. Nó sốt ba ngày. Đến ngày thứ ba thì nó co giật, rồi nó mất.」

「Anh có ở nhà không?」

「Không,」 anh ta nói. 「Tôi đi chăn trâu ở cái đồi. Khi tôi về thì người ta đã liệm rồi. Mà cái áo ấy là cái áo nó mặc hôm ấy. Mẹ tôi giữ.」

Nàng nhìn cái áo, và nàng thấy cái chỗ vá ở vạt áo.

「Cái chỗ này,」 nàng nói.

「Mẹ tôi vá,」 anh ta nói. 「Bà ấy vá trước khi nó mất. Nó bị rách ở cái đinh, hồi nó chạy ở cái sân.」

Nàng gấp cái áo lại, cẩn thận, và nàng đặt nó vào trong cái gói, và nàng buộc cái dây lại.

「Anh ạ,」 nàng nói.

「Gì?」

「Anh không kể cái chuyện này với tôi.」

Anh ta nhìn nàng.

「Tôi không kể được,」 anh ta nói. 「Mà cô cũng không hỏi tôi có mấy anh em.」

Nàng im, và nàng nhận ra là nàng đã không hỏi.

Bốn tháng, và nàng không hỏi.

「Anh có mấy anh em?」 nàng hỏi.

「Ba,」 anh ta nói. 「Tôi, thằng Dũng, và cái Hoa. Mà cái Hoa thì mất.」

「Thế thì anh là con trai trưởng của cái chi thứ hai, và cái chi ấy chỉ còn hai người.」

「Ừ.」

Nàng ngồi đó, và nàng nghĩ đến cái sân họp họ, và cái câu 「dâu thì không phải con」, và nàng thấy cái câu ấy bây giờ có một cái nghĩa khác.

「Anh ạ,」 nàng nói.

「Gì?」

「Cái chuyện ở cái họp họ,」 nàng nói. 「Cái người ở cái chi thứ nhất ấy, ông ấy muốn cái ruộng. Mà ông ấy nói cái câu ấy trước hai chục người. Thế thì ông ấy đã tính cái chuyện này từ lâu.」

「Ừ.」

「Thế thì,」 nàng nói, 「mình phải biết cái ruộng ấy là của ai, bằng giấy.」

Anh ta ngẩng lên.

「Cái ruộng ấy là của cái họ,」 anh ta nói. 「Nó là ruộng hương hỏa. Bố tôi nhận nó từ ông nội tôi, và ông nội tôi nhận nó từ cái ông trước nữa. Không có giấy.」

「Không có giấy à?」

「Không,」 anh ta nói. 「Mà ở cái xã này thì cái ấy không cần giấy. Cần là cái sổ của cái họ, và cái miệng của cái họ.」

Nàng im, và nàng thấy cái ấy khó, và nàng biết là nàng chưa hiểu hết.

「Thôi,」 anh ta nói, và anh ta đứng dậy. 「Mình dọn cái tủ đi. Tết đến cái chỗ này thì phải sạch, vì cái bàn thờ đặt ở trên.」

Nàng gật đầu, và nàng cầm cái gói ấy, và nàng đặt nó vào ngăn dưới, và nàng đóng cái cánh cửa lại.

Hai người dọn cái tủ suốt buổi sáng.

Anh ta bê từng cái chén ra, và nàng rửa, và nàng lau, và nàng xếp lại.

Cái đĩa có hình con cá ấy bị mẻ ở một bên, và nàng nói: 「Cái này mẻ rồi.」

「Đừng bỏ,」 anh ta nói. 「Cái ấy là cái đĩa mẹ tôi dùng để đựng cá kho mỗi cái giỗ.」

「Thế thì để,」 nàng nói, và nàng xếp nó ở dưới cùng.

Đến trưa thì cái tủ sạch, và nàng thấy cái gỗ ở dưới cái lớp bụi.

Nó đen, và nó có những cái vân mờ, và khi nàng lau bằng cái khăn ẩm thì nó lên một cái màu nâu sẫm, và cái màu ấy sâu.

「Anh ạ,」 nàng nói. 「Cái gỗ này đẹp.」

「Lim,」 anh ta nói. 「Lim ta, không phải lim Nam Phi. Cái lim này bây giờ không có nữa.」

Nàng đứng ngắm, và nàng nói: 「Thế thì cái tủ này đáng tiền.」

Anh ta cười.

「Cô lại tính tiền,」 anh ta nói.

「Tôi không tính để bán,」 nàng nói. 「Tôi tính để biết. Mà cái gì mình biết giá thì mình không bán rẻ.」

Đến chiều thì họ dọn cái gian sau.

Cái gian ấy nhỏ, và nó tối, và ở trong có cái cuốc, cái xẻng, ba cái bao tải, và một cái bàn thờ gãy chân dựng ở cái góc.

Cái bàn thờ ấy bằng gỗ vông, và nó thấp, và ở trên mặt nó có một cái lỗ — cái lỗ để cắm hương.

「Cái chân này,」 Lưu Chính nói, và anh ta cầm cái chân gãy lên, 「gãy ở cái mộng. Nên phải làm cái mộng mới.」

「Làm thế nào?」

「Khoan một cái lỗ ở cái chân, rồi làm một cái chốt gỗ, rồi đóng vào. Mà phải đóng từ dưới lên, để cái mặt trên nó không nứt.」

Nàng ngồi xổm bên cạnh, và nàng xem anh ta làm.

Anh ta lấy cái khoan tay — cái khoan của bố anh ta, cái khoan có cái dây và cái cần — và anh ta khoan, và cái mũi khoan kêu 「két két」.

「Cái khoan này,」 nàng nói, 「cũng của bố anh à?」

「Ừ. Ông ấy mua ở cái chợ phiên, hồi tôi còn nhỏ. Mà ông ấy không dùng mấy, vì ông ấy làm cái gì cũng bằng đục.」

「Thế thì sao ông ấy mua?」

「Vì cái ông bán hàng nói nó tốt,」 anh ta nói. 「Mà bố tôi thì tin người ta.」

Nàng cười.

「Anh không tin à?」

「Tôi tin cái tay tôi,」 anh ta nói. 「Mà cái tay tôi thì nó không nói dối.」

Anh ta đóng cái chốt, và cái chân ấy đứng, và cái bàn thờ không nghiêng nữa.

「Được,」 anh ta nói, và anh ta đặt nó xuống.

Nàng đứng dậy, và nàng nhìn cái gian.

「Cái gian này mà quét vôi thì nó sáng,」 nàng nói.

「Quét vôi thì phải mua vôi.」

「Bao nhiêu?」

「Một bao thì độ năm chục.」

「Thế thì mua một bao,」 nàng nói. 「Mà tôi quét. Tôi quét được.」

Anh ta nhìn nàng.

「Cô quét được cái gian này à?」

「Tôi quét được,」 nàng nói. 「Ở nhà tôi, cái nhà bếp cao hơn cái này, mà tôi quét một mình.」

Anh ta gật đầu, và anh ta nói: 「Thế thì tôi trèo lên cái rầm để cô khỏi phải với.」

Hai người làm việc ấy đến tối, và khi xong thì cái gian sau đã sạch, và cái bàn thờ đã đứng ở trên cái tủ lim, và ở trên mặt bàn thờ có một cái bát hương và hai cái chén.

Nàng đứng ở cửa, và nàng nhìn.

「Anh ạ,」 nàng nói. 「Cái bàn thờ ấy thiếu cái ảnh.」

Lưu Chính im một lúc.

「Không có ảnh,」 anh ta nói.

「Không có ảnh nào à?」

「Hồi ấy ở cái xóm này,」 anh ta nói, 「người ta không có ảnh. Mà cái nhà này thì nghèo, nên cái ông tôi, cái bà tôi, cái bố tôi — không ai có ảnh.」

Nàng nhìn cái bàn thờ trống.

「Thế thì,」 nàng nói, 「mình để cái gì?」

Anh ta im rất lâu.

Rồi anh ta nói: 「Bà tôi có cái lược. Cái lược gỗ, bà ấy dùng đến khi mất. Mà nó ở trong cái hộp của mẹ tôi.」

「Thế thì để cái lược ấy,」 nàng nói. 「Mà bố anh thì để cái gì?」

Anh ta nhìn cái bàn thờ.

「Cái khoan,」 anh ta nói, và anh ta cười, và cái cười ấy hơi ngượng.

「Cái khoan à?」

「Ông ấy mua nó vì tin người ta,」 anh ta nói. 「Mà ông ấy giữ nó ba chục năm. Thế thì nó là cái của ông ấy.」

Nàng cười, và nàng nói: 「Thế thì để cái khoan. Mà đừng để cái mũi khoan ở trong, vì nó gỉ.」

Chiều ấy, có một người đến xem.

Người ấy đi cái xe máy, và cái xe ấy là cái xe đầu tiên vào cái ngõ này, và ba đứa trẻ ở cái xóm chạy ra xem.

Người ấy độ bốn mươi, mặc cái áo da, và người ấy nói: 「Tôi nghe nói cái nhà này có cái tủ lim.」

Lưu Chính đứng ở cửa.

「Ai nói?」

「Cái ông ở cái xóm trên,」 người ấy nói. 「Ông ấy bảo tôi đến. Tôi là cái người mua đồ gỗ cũ ở cái huyện.」

Anh ta nhìn cái tủ, và anh ta đi đến, và anh ta gõ cái cánh cửa bằng cái đốt tay.

「Lim,」 anh ta nói. 「Mà lim già. Cái tủ này độ bảy chục năm.」

「Tám chục,」 Lưu Chính nói.

「Tám chục thì càng tốt,」 người ấy nói. 「Tôi trả tám trăm.」

Nàng đứng ở trong nhà, và nàng nghe cái số ấy, và nàng biết cái số ấy không nhỏ — nó bằng hai tháng thu nhập của cái nhà này.

「Không bán,」 Lưu Chính nói.

「Một triệu,」 người ấy nói.

「Không bán.」

Người ấy cười.

「Anh ạ,」 người ấy nói. 「Cái tủ này ở cái nhà này thì nó chỉ để đựng. Mà ở cái nhà của tôi thì nó thành cái bàn thờ của một cái nhà ở cái phố. Anh bán thì anh có một triệu, mà một triệu thì anh mua được cái gì cũng được.」

Lưu Chính im.

Rồi anh ta nói: 「Cái tủ này là của bà tôi. Bà ấy mang nó ra khỏi cái nhà bị lụt. Mà trong cái nhà ấy có bốn người, mà chỉ có ba người ra được.」

Người ấy sững.

「Cái thứ tư,」 Lưu Chính nói, 「là cái ông nội tôi. Ông ấy chết ở trong cái nước ấy, vì ông ấy quay lại lấy cái hòm đựng giấy tờ. Mà cái hòm ấy ở dưới cái tủ này.」

Cái sân im.

Người mua hàng đứng đó, và cái mặt anh ta đổi.

「Tôi xin lỗi,」 anh ta nói. 「Tôi không biết.」

「Không sao,」 Lưu Chính nói. 「Mà anh đừng nói cái chuyện này với ai, vì ở cái xóm này người ta không thích cái chuyện nhà tôi kể ra cho người ngoài.」

Người ấy gật đầu, và người ấy đi, và cái xe máy ấy nổ, và ba đứa trẻ chạy theo nó ra đến cái đầu ngõ.

Nàng đứng ở cửa, và nàng nhìn Lưu Chính, và nàng thấy cái tay anh ta còn đặt ở trên cái cánh cửa tủ.

「Anh ạ,」 nàng nói.

「Gì?」

「Cái chuyện ông nội anh,」 nàng nói. 「Sao giờ anh mới kể?」

Anh ta quay lại.

「Vì cô không hỏi,」 anh ta nói.

「Tôi hỏi cái tủ,」 nàng nói. 「Anh nói cái tủ là của bà nội. Anh không nói cái chuyện ấy.」

Anh ta im một lúc, rồi anh ta nói: 「Ở cái nhà này, người ta không kể cái chuyện ấy ra. Người ta biết, mà người ta không kể. Vì kể thì nó thành cái chuyện, mà không kể thì nó thành cái...」

Anh ta dừng.

「Thành cái gì?」

「Thành cái nhà,」 anh ta nói.

Nàng đứng đó, và nàng thấy câu ấy lạ, và nàng thấy nó đúng.

Tối ấy, nàng lau cái tủ lần thứ hai, và nàng dùng cái khăn có dầu — cái dầu ấy là dầu ăn, vì ở cái xóm này không có dầu riêng cho đồ gỗ.

「Cái ấy,」 anh ta nói, và anh ta nhìn nàng. 「Cô lấy dầu ăn à?」

「Ừ.」

「Dầu ăn thì nó hôi.」

「Mà nó bóng,」 nàng nói. 「Mà nó hôi ba ngày, rồi nó hết.」

Anh ta cười, và anh ta ngồi xuống cạnh nàng, và anh ta cầm một cái khăn, và anh ta lau cái cánh cửa bên kia.

Hai người lau, và cái ánh đèn ở trên bàn, và ở ngoài kia con chó nằm ở cái hiên.

「Anh ạ,」 nàng nói.

「Gì?」

「Cái áo của cái Hoa,」 nàng nói. 「Tôi muốn để nó ở cái ngăn trên, chứ không phải ngăn dưới.」

Anh ta dừng tay.

「Sao?」

「Vì cái ngăn dưới thì nó ẩm,」 nàng nói. 「Mà cái áo ấy là cái áo cuối cùng của cô ấy. Nếu nó mốc thì mình mất nó. Mà mất thì không có cái thứ hai.」

Anh ta ngồi im rất lâu.

Rồi anh ta nói: 「Ừ.」

Nàng đứng dậy, và nàng mở cái ngăn trên, và nàng đặt cái gói ấy vào trong, và nàng đặt nó ở cái góc, và nàng nói: 「Ở đây thì nó khô.」

Anh ta nhìn, và anh ta nói: 「Cô ạ.」

「Gì?」

「Cái hôm cô mở cái gói ấy,」 anh ta nói, 「cô không sợ à?」

「Sợ cái gì?」

「Sợ cái áo của một đứa trẻ đã chết,」 anh ta nói.

Nàng đóng cái ngăn lại.

「Tôi không sợ,」 nàng nói. 「Mà tôi thấy buồn. Mà cái buồn ấy không phải cái buồn của tôi. Tôi buồn vì mẹ anh. Bà ấy giữ cái áo ấy trong cái ngăn ấy, và bà ấy mở nó mỗi lần nào bà ấy muốn. Mà bây giờ không ai mở nữa.」

Anh ta cúi đầu.

「Từ hôm nay,」 anh ta nói, 「cô mở.」

Nàng nhìn anh ta.

「Anh ạ,」 nàng nói. 「Cái ấy tôi không nhận.」

Anh ta ngẩng lên.

「Sao?」

「Vì cái ấy là cái của anh,」 nàng nói. 「Anh mở. Mà nếu anh mở thì tôi ngồi với anh. Nhưng mà tôi không mở thay anh, vì cái áo ấy là cái áo của em anh, không phải của tôi.」

Anh ta ngồi đó, và nàng thấy cái cổ anh ta nuốt một cái.

「Cô,」 anh ta nói.

「Gì?」

「Cô nói cái câu ấy,」 anh ta nói, 「mà tôi thấy cô giống cái người ở cái nhà này đã lâu.」

Nàng cười, và nàng nói: 「Tôi ở cái nhà này bốn tháng.」

「Ừ,」 anh ta nói. 「Mà bốn tháng ấy là bốn tháng của cái người ta ở, không phải bốn tháng của cái khách.」

Đêm ấy, nàng mở sổ, và nàng viết:

「Tủ lim: của bà nội. Không bán, dù có người trả một triệu.」
「Ngăn trên: áo của Hoa.」
「Tết: phải sơn lại cái bàn thờ.」

Rồi nàng ngồi nhìn ba dòng ấy.

Rồi nàng viết thêm một dòng, ở dưới cùng, và nàng viết nhỏ:

「Lưu Thị Hoa, mất năm bốn tuổi.」

Nàng gấp sổ, và nàng cất vào làn, và nàng nằm xuống, và ở ngoài kia con chó đứng dậy, và nó đi một vòng ở cái sân, rồi nó nằm xuống.

「Anh ạ,」 nàng nói.

「Gì?」

「Cái tủ ấy,」 nàng nói. 「Nó nặng thế thì làm sao mình dọn nó ra khỏi cái gian sau?」

「Không dọn,」 anh ta nói. 「Nó ở đấy. Cái bàn thờ đặt ở trên nó.」

「Thế thì cái gian sau thành cái gian thờ à?」

「Ừ,」 anh ta nói. 「Mà cái gian ấy thì nó tối, nên cái đèn phải thắp suốt ngày giỗ.」

Nàng nằm im, và nàng nghĩ đến cái gian ấy — cái gian mà nàng vẫn để cái cuốc, cái xẻng, và mấy cái bao.

「Anh ạ,」 nàng nói.

「Gì nữa?」

「Mai mình dọn cái gian ấy đi,」 nàng nói. 「Không thì đến cái giỗ mình không kịp.」

Anh ta im một lúc, rồi anh ta nói: 「Ừ.」

Rồi anh ta nói thêm, và cái giọng ấy thấp: 「Cô ạ, cái gian ấy có cái bàn thờ cũ. Nó là cái bàn thờ của bố tôi. Mà nó gãy một cái chân, nên tôi đã cất nó đi. Mai cô xem, nếu cô sửa được thì mình dùng lại.」

「Tôi sửa được,」 nàng nói.

「Cô chưa xem mà.」

「Tôi biết,」 nàng nói. 「Mà tôi nói được là vì tôi biết anh sẽ không bỏ nó. Nên cái gì anh không bỏ thì tôi sửa.」

Anh ta không nói gì, và trong bóng tối nàng nghe cái thở của anh ta, và nó đều.