Chương 19: Cái quạt hỏng

Chương 19: Cái quạt hỏng

Cái quạt ấy nàng mang về vào một buổi chiều, và nó nặng hơn nàng tưởng.

Nó là cái quạt bàn, loại để trên cái bàn học, và nó có ba cánh bằng nhựa màu xanh, và cái lưới bọc ngoài bằng sắt, và ở trên cái đế có một cái nút bấm.

Nàng buộc nó vào cái yên sau xe đạp, và nàng đẩy xe bốn cây số, và đến cái dốc ở đầu xóm thì nàng phải xuống dắt.

「Cái gì thế?」 Lưu Chính hỏi, khi nàng đẩy xe vào sân.

「Cái quạt.」

「Quạt à?」

「Của Trang,」 nàng nói. 「Nhà nó mua cái mới, nên nó cho tôi cái này. Mà nó hỏng.」

Anh ta đi đến, và anh ta nhìn cái quạt.

「Hỏng thế nào?」

「Nó kêu, mà nó không quay.」

Anh ta cắm điện.

Hồi ấy cái xóm này đã có điện, và cái điện ấy là cái điện của cái trạm nhỏ ở đầu xóm, và nó yếu, nên cái bóng đèn chỉ đỏ, mà cái quạt thì không chạy được.

Anh ta bấm cái nút.

Cái quạt kêu 「ừ ừ」, và nó rung, và cái cánh nó nhích một cái, rồi nó đứng.

「Nó kêu,」 anh ta nói. 「Thế là nó có điện.」

「Mà nó không quay.」

「Không quay thì có ba cái: cái tụ, cái trục, hoặc cái cuộn dây.」

Nàng nhìn anh ta.

「Sao anh biết?」

「Hồi ở bộ đội,」 anh ta nói, và anh ta ngồi xuống, và anh ta lấy cái tua vít ở trong cái hộp gỗ, 「tôi có sửa mấy cái máy thông tin.」

「Anh sửa được máy thông tin?」

「Sửa được cái loa, cái ăng ten. Mà cái ấy thì cũng giống cái quạt: nó có cái cuộn dây, mà cuộn dây thì đứt thì nó không chạy.」

Anh ta tháo cái lưới sắt, và anh ta tháo cái cánh, và anh ta mở cái nắp ở sau.

Bên trong có một cái hộp nhỏ, và ở trong cái hộp ấy có một cái cục tròn bằng sứ, và ở trên nó có ghi mấy con số.

「Cái tụ,」 anh ta nói. 「Cái này mà chết thì nó kêu mà nó không quay. Đúng cái bệnh của nó.」

「Thay được không?」

「Thay được. Mà phải mua cái khác. Cái này là hai micro fara.」

Nàng không hiểu, và nàng không hỏi.

Đêm ấy, họ nói chuyện về cái quạt rất lâu, và cái chuyện ấy làm nàng biết thêm một cái gì về anh ta.

「Hồi ở cái đơn vị ấy,」 anh ta nói, và anh ta ngồi ở bậc cửa, và cái đèn ở trên bàn, 「có một cái máy thông tin. Nó là cái máy to, nặng, mà nó chỉ dùng để nghe. Mà cái ông chỉ huy thì ông ấy muốn nghe cái đài ở trên Hà Nội, để nghe cái tin về cái chiến dịch.」

「Rồi sao?」

「Rồi một hôm nó hỏng,」 anh ta nói. 「Mà ở cái chỗ ấy thì không có ai sửa. Thế là tôi mở nó ra. Tôi không biết gì về cái máy ấy. Tôi chỉ biết là nó có cái cuộn dây, mà cái cuộn dây thì nó phải liền.」

Anh ta cười.

「Rồi tôi làm cháy nó.」

「Cháy à?」

「Cháy,」 anh ta nói. 「Tôi nối sai hai cái dây. Nó kêu một tiếng, rồi nó im, rồi ở trong ấy có khói. Mà cái ông chỉ huy thì ông ấy đứng ở cửa.」

「Ông ấy mắng anh à?」

「Không,」 anh ta nói. 「Ông ấy nhìn một lúc, rồi ông ấy nói: mày sửa lại đi. Nếu mày sửa được thì mày là cái thằng sửa máy. Nếu mày không sửa được thì mày là cái thằng làm cháy máy.」

Nàng cười.

「Thế anh sửa được không?」

「Được,」 anh ta nói. 「Mất bốn ngày. Mà tôi phải đi mượn cái sách của cái ông ở cái đơn vị bên cạnh. Ông ấy cho tôi mượn, mà ông ấy bắt tôi thề là không làm cháy cái sách.」

Nàng cười to hơn, và cái cười ấy làm anh ta ngẩng lên.

「Cô cười cái gì?」

「Tôi cười cái câu ấy,」 nàng nói. 「Câu ấy chắc là câu của ông ấy, chứ không phải câu của anh.」

Anh ta gật đầu.

「Ừ,」 anh ta nói. 「Ông ấy nói thế thật. Mà tôi nhớ đến bây giờ.」

Sáng hôm sau, họ đi chợ mua cái tụ.

Cái hàng sửa điện ở cái góc chợ, và nó là một cái tủ kính, và ở trong có những cái hộp giấy nhỏ, và trên mỗi cái hộp có ghi một con số.

Ông Bảy là chủ cái hàng ấy, và ông ấy là một người gầy, đeo kính, và ông ấy nói rất ít.

「Tụ hai micro,」 Lưu Chính nói.

Ông Bảy nhìn anh ta.

「Mày sửa quạt à?」

「Vâng.」

「Quạt gì?」

「Quạt bàn. Cái loại ba cánh.」

Ông ấy lấy ra một cái hộp, và ông ấy đặt lên tủ.

「Năm nghìn,」 ông ấy nói.

Lưu Chính cầm cái hộp, và anh ta nhìn nó, và anh ta nói: 「Cái này là của Trung Quốc.」

「Ừ. Mà nó chạy được. Cái của Liên Xô thì mười hai nghìn, mà phải đợi.」

「Thế thì lấy cái này.」

Nàng đứng bên cạnh, và nàng nói: 「Ông ạ, cái tụ này mà lắp vào thì nó chạy được bao lâu?」

Ông Bảy nhìn nàng.

「Cô là vợ nó à?」

「Vâng.」

「Ba năm,」 ông ấy nói. 「Mà đừng có bật suốt đêm. Cái quạt này nó cũ, mà cái cuộn dây nó đã nóng một lần rồi thì nó chóng hỏng.」

「Dạ, cháu cảm ơn ông.」

Ông ấy gói cái hộp vào một tờ báo, và ông ấy đưa, và ông ấy nói thêm: 「Mà này, cái quạt ấy mà kêu to thì đừng có đổ dầu vào cái trục. Người ta hay đổ dầu, mà đổ dầu thì bụi nó bám, rồi nó kẹt.」

「Thế thì phải làm sao?」

「Tháo ra, lau, rồi tra một ít mỡ. Mà ít thôi.」

Lưu Chính gật đầu, và anh ta trả tiền, và hai người đi ra.

Trên đường về, nàng nói: 「Anh ạ, cái ông ấy nói câu cuối ấy.」

「Câu gì?」

「Câu về cái mỡ ấy,」 nàng nói. 「Ông ấy nói thế là ông ấy biết cái nghề. Mà ông ấy nói với anh, không phải ông ấy nói với khách.」

Anh ta cười.

「Cô để ý cái ấy làm gì?」

「Tôi để ý,」 nàng nói, 「vì ở cái chợ này có nhiều người bán, mà ít người dạy. Mà cái người dạy thì mình phải nhớ.」

Tối ấy, họ sửa cái quạt.

Cái chuyện ấy kéo dài ba tiếng, và nó không khó, mà nó tỉ mỉ.

Anh ta tháo cái trục, và nàng giữ cái đèn, và nàng phải giữ cho cái đèn không rung, vì mỗi lần nó rung thì cái bóng nó nhảy.

「Cao lên một chút,」 anh ta nói.

Nàng nâng cái đèn.

「Được chưa?」

「Được. Mà cô đừng có thở vào cái chỗ này.」

「Sao?」

「Vì cái tay tôi đang ở trong ấy. Mà cô thở vào thì cái hơi nước nó làm cái chỗ ấy ẩm, rồi cái tiếp điểm nó gỉ.」

Nàng nín thở, và nàng thấy buồn cười, và nàng cười mà không dám cười ra tiếng.

Anh ta lắp cái tụ mới, và anh ta hàn hai cái dây, và cái mùi nhựa thông bay lên.

「Cái mùi ấy,」 nàng nói.

「Mùi gì?」

「Mùi nhựa thông. Ở nhà tôi, cha tôi cũng có cái mùi ấy, mỗi lần ông ấy hàn cái quai nồi.」

Anh ta ngẩng lên.

「Cha cô hàn được à?」

「Ông ấy hàn được cái gì nhỏ,」 nàng nói. 「Ông ấy có một cái mỏ hàn, mà ông ấy tự làm, bằng một cái đinh và một cái ống tre.」

Anh ta im một lúc, rồi anh ta nói: 「Thế thì cha cô cũng là cái người sửa đồ.」

「Ừ,」 nàng nói. 「Mà ông ấy sửa cái gì cũng hỏng trước khi nó lành. Ông ấy bảo: sửa thì phải hỏng một lần, vì cái lần ấy là cái lần mình hiểu.」

Anh ta cười, và anh ta nói: 「Câu ấy giống câu của ông chỉ huy tôi.」

「Thế thì hai ông ấy giống nhau,」 nàng nói.

「Mà hai ông ấy không biết nhau,」 anh ta nói.

「Thì cái câu ấy nó không của ai,」 nàng nói. 「Nó là cái câu của cái nghề.」

Anh ta lắp cái cánh, và anh ta lắp cái lưới, và anh ta nói: 「Cô bật thử đi.」

Nàng bấm cái nút.

Cái quạt kêu 「ừ ừ」, rồi cái cánh nó nhích, rồi nó quay, và nó quay chậm, rồi nó nhanh, và cái gió ấy thổi vào mặt nàng.

「Được rồi!」 nàng nói.

Anh ta ngồi xuống cái ghế, và anh ta nhìn cái quạt, và cái mặt anh ta có cái gì đó rất lạ — nó không phải cái vui, mà nó là cái nhẹ.

「Nó chạy,」 anh ta nói.

「Nó chạy,」 nàng nói.

Hai người ngồi nhìn cái quạt quay, và cái gió ấy thổi qua cái bàn, và nó làm mấy tờ giấy của nàng bay lên.

Nàng phải lấy cái chặn giấy.

Rồi ở ngoài cổng có tiếng trẻ con.

Nàng ra, và ở ngoài ấy có bốn đứa, và đứa lớn nhất độ mười tuổi, và nó đứng ở cái cổng, và nó nói: 「Cô ơi, nhà cô có quạt à?」

「Có.」

「Quạt gì thế?」

「Quạt bàn.」

「Cho cháu xem được không?」

Nàng nhìn bốn cái mặt ấy, và nàng cười, và nàng nói: 「Vào đi. Mà đừng có sờ vào, nó đang quay.」

Bốn đứa vào, và chúng đứng ở cái bàn, và chúng nhìn cái quạt, và đứa bé nhất đưa tay ra thì đứa lớn nhất kéo lại.

「Đừng,」 nó nói. 「Cái cánh nó quay, nó cắt tay.」

「Nó không cắt,」 nàng nói. 「Mà nó đau. Nên đừng sờ.」

Đứa lớn nhất nói: 「Cô ơi, cái này chạy bằng gì?」

「Bằng điện.」

「Điện ở đâu?」

「Ở cái dây ấy,」 nàng nói, và nàng chỉ cái dây ở trên tường.

Đứa ấy nhìn cái dây rất lâu, rồi nó nói: 「Thế thì cái quạt này nó ăn điện à?」

「Ừ. Nó ăn điện.」

「Thế thì tốn tiền à?」

Nàng cười.

「Tốn,」 nàng nói. 「Mà tốn ít.」

Bốn đứa đứng xem độ mười phút, rồi chúng đi, và khi đi thì đứa bé nhất quay lại và nó nói: 「Cô ơi, mai cháu lại xem nhé.」

「Ừ,」 nàng nói. 「Mà mai cô đóng cửa thì cháu về.」

Đêm ấy, họ nằm trên cái phản, và cái quạt đặt ở trên cái ghế, và nó quay về phía cái phản.

「Bật không?」 nàng hỏi.

「Bật thì mát, mà tốn điện,」 anh ta nói.

「Tốn bao nhiêu?」

「Cái quạt này độ bốn chục oát. Một đêm thì độ một cái số. Mà một cái số thì độ bốn trăm.」

Nàng tính trong đầu.

「Thế thì một tháng một trăm hai.」

「Ừ.」

「Thế thì không bật,」 nàng nói.

Hai người nằm im, và ở ngoài kia gió mùa đông bắc thổi, và cái quạt thì đứng ở trên cái ghế, và nó không quay.

Rồi anh ta nói: 「Cô ạ.」

「Gì?」

「Cái quạt này,」 anh ta nói, 「nó không phải để bật bây giờ. Nó là để bật cái tháng năm.」

Nàng cười trong bóng tối.

「Thế thì mình bật một cái cho nó biết nó còn chạy,」 nàng nói.

Anh ta với tay, và anh ta bấm cái nút.

Cái quạt quay, và cái gió ấy lạnh, và nó thổi vào cái chăn, và nàng phải kéo cái chăn lên.

「Lạnh,」 nàng nói.

「Ừ,」 anh ta nói. 「Mà nó chạy.」

Anh ta tắt, và cái quạt dừng, và cái cánh nó quay thêm mấy vòng rồi đứng.

Sáng hôm ấy, nàng mang cái quạt lên trường.

Không phải để dùng. Nàng mang lên vì cái lớp học ở dãy nhà hai gian có một cái quạt trần, và cái quạt ấy đã hỏng từ tháng chín, và cô giáo chủ nhiệm lớp ấy đã xin ba lần mà không có tiền sửa.

Nàng đem cái quạt bàn của mình lên, và nàng đặt nó ở trên bục giảng, và nàng cắm điện, và nó chạy.

Cái lớp ấy có bốn mươi hai đứa, và khi cái quạt chạy thì bốn mươi hai cái mặt ngẩng lên.

Cô giáo chủ nhiệm tên là cô Liên, và cô ấy đứng ở cửa, và cô ấy nhìn rất lâu.

「Em,」 cô ấy nói. 「Cái này của em à?」

「Dạ. Em mang lên cho lớp dùng.」

「Mà điện thì ai trả?」

Nàng sững.

「Dạ,」 nàng nói, 「em chưa nghĩ.」

Cô Liên cười, và cái cười ấy không có gì xấu.

「Em ạ,」 cô ấy nói, 「ở cái trường này, cái gì cũng phải có người trả. Cái phấn, cái bảng, cái nước uống. Em mang cái quạt lên thì em tốt, mà em tốt một mình thì nó thành cái chuyện của em. Mà cái chuyện của một người thì nó không bền.」

Nàng đứng ở bục giảng, và nàng thấy cái câu ấy đúng, và nàng thấy nó khó nghe.

「Thế thì,」 nàng nói, 「em xin cô một cái: cô cho em cái danh sách cái đồ hỏng ở cái trường này. Em về em tính. Nếu cái gì sửa được bằng ít tiền thì em sửa, mà em sửa thì em ghi vào cái sổ của cái lớp, chứ không phải cái sổ của em.」

Cô Liên nhìn nàng rất lâu.

「Em là cái cô ở cái xóm dưới phải không?」 cô ấy hỏi.

「Dạ.」

「Cái cô lấy cái anh thương binh ấy?」

「Dạ.」

Cô ấy gật đầu, và cô ấy nói: 「Thế thì em viết cái danh sách ấy đi. Mà em đừng có bỏ tiền của em vào. Em bỏ một lần thì lần sau người ta chờ em bỏ.」

Nàng cầm cái quạt về, và trên đường về nàng nghĩ đến câu ấy rất lâu.

Sáng hôm sau, Lưu Dũng đến.

Hắn đến lúc bảy giờ, và hắn mang theo một cái xẻng, và hắn đứng ở cổng, và hắn nói: 「Chị dâu, em đến làm.」

Nàng đang nấu cơm, và nàng quay lại, và nàng nhìn hắn.

「Anh ăn gì chưa?」

「Chưa.」

「Thế thì vào ăn.」

Hắn ăn hai bát, và hắn ăn rất nhanh, và nàng thấy cái cách hắn ăn: cái cách của người ta ăn mà không biết mình ăn gì.

「Hôm nay làm cái gì?」 hắn hỏi.

「Đào cái móng,」 Lưu Chính nói. 「Cái vách chái sau đổ, nên phải xây lại. Mà xây thì phải đào móng.」

「Đào sâu bao nhiêu?」

「Bốn mươi phân. Mà phải đào thẳng, vì đào nghiêng thì cái tường nó lệch.」

Hai anh em ra cái chái sau, và nàng ở trong nhà, và nàng nghe tiếng xẻng.

Đến trưa thì nàng mang nước ra.

Cái móng ấy đã đào được một nửa, và Lưu Dũng đang đứng ở trong cái hố, và cái áo hắn ướt, và ở trên mặt hắn có đất.

「Uống nước,」 nàng nói.

Hắn cầm cái ca, và hắn uống một hơi hết, và hắn nói: 「Chị ạ, cái đất này nó cứng.」

「Ở cái xóm này đất nào cũng cứng,」 nàng nói. 「Vì ở đây là đất đồi.」

「Mà anh tôi đào nhanh thế,」 hắn nói, và hắn nhìn Lưu Chính, cái người đang đào ở đầu bên kia.

「Anh ấy làm nghề này từ hồi mười bốn,」 nàng nói.

Hắn uống thêm một ca, rồi hắn nói: 「Chị ạ.」

「Gì?」

「Cái chuyện hôm trước ấy,」 hắn nói, và hắn nhìn cái xẻng, 「câu em nói với chị ấy.」

「Tôi quên rồi.」

「Em không quên,」 hắn nói. 「Em nói chị là người ngoài. Mà em nói thế là em sai.」

Nàng đứng đó, và nàng nhìn cái mặt ấy — cái mặt lấm đất, và nó trẻ hơn cái mặt của anh hắn rất nhiều.

「Anh ạ,」 nàng nói. 「Cái câu ấy tôi không giận. Mà tôi nhớ. Vì cái câu ấy làm tôi biết tôi phải làm gì.」

「Làm gì?」

「Làm cho cái nhà này thành cái nhà của tôi,」 nàng nói. 「Mà cái ấy thì không ai cho. Mình phải làm.」

Hắn gật đầu, và hắn đào tiếp, và cái xẻng ấy kêu.

Chiều, hắn ở lại ăn cơm.

Và khi hắn đi, hắn nói: 「Chị ạ, mai em lại đến.」

「Ừ. Mà mai mang cái áo cũ,」 nàng nói. 「Cái áo ấy mà đào đất thì nó rách.」

Hắn cười, và hắn đi, và cái dáng đi của hắn đã khác cái dáng đi hôm hắn đến vay tiền.

Tối, nàng ngồi ở bàn, và nàng viết vào sổ:

「Quạt: tụ 5.000. Sửa: mình làm.」
「Dũng: ngày công thứ nhất. Còn 77.」

Rồi nàng nhìn cái quạt ở trên ghế, và nàng bật nó một lúc, và nàng tắt, và nàng ngồi nghe cái tiếng 「tách」 của cái nút.

Anh ta ngồi ở cái ghế thấp, và anh ta đang đọc cái tờ báo gói cái tụ — cái tờ báo ấy là báo cũ, và ở trên nó có cái tin về cái vụ mùa.

「Anh ạ,」 nàng nói.

「Gì?」

「Cái quạt này,」 nàng nói. 「Nó là cái đồ điện đầu tiên ở trong cái nhà này.」

Anh ta ngẩng lên.

「Ừ,」 anh ta nói. 「Mà nó hỏng.」

「Nó hỏng rồi nó lành,」 nàng nói. 「Cái ấy khác cái cái đồ chưa bao giờ hỏng.」

Anh ta nhìn nàng, và anh ta cười, và cái cười ấy là cái cười mà nàng đã biết.