Chương 16: Cái ấm nước trên bếp than

Chương 16: Cái ấm nước trên bếp than

Cái bếp than ở góc nhà, và cái ấm đặt ở trên.

Cái ấm ấy bằng nhôm, đã móp một bên, và cái nắp không phải nắp của nó: nắp ấy to hơn, và khi đậy thì nó không khít, nên mỗi lần nước sôi thì hơi phụt ra ở một bên, và cái tiếng ấy nghe như tiếng thở.

Nàng biết cái ấm ấy từ đêm đầu tiên.

Đêm ấy, nàng ngồi ở bàn, và nàng mở sách, và nàng nghe tiếng nước sôi, và nàng thấy cái ấm đã được đặt ở đấy từ lúc nào — bếp than đỏ, và cái ấm ở trên, và cái khăn ướt phủ ở nắp để hơi không bay hết.

「Nước ở trong ấy,」 anh ta nói, từ cái phản. 「Cô muốn uống thì uống.」

「Anh đun từ bao giờ?」

「Từ lúc cô đi học về.」

Đó là đêm thứ ba.

Và từ đêm ấy, đêm nào cũng thế: nàng về, và cái ấm đã ở trên bếp, và nước đã sôi, và cái khăn ướt ở trên nắp.

Nàng không hỏi nữa, và anh ta không nói nữa.

Mà cái ấm ấy, nàng biết, là một cái gì hơn một cái ấm.

Tối nay, nàng ngồi ở bàn, và ngoài kia gió mùa đông bắc thổi qua cái mái mới, và cái mái ấy không dột, nên cái tiếng duy nhất ở trong nhà là tiếng gió và tiếng nước.

Anh ta ngồi ở cái ghế thấp, và anh ta đang tra cán cái cuốc.

Cái cán ấy gãy từ hôm đi cày ở thửa sau, và anh ta đã nói: 「Cái này phải thay, mà thay thì phải có gỗ dẻo.」

Rồi anh ta đi lên đồi, và anh ta mang về một khúc gỗ nhỏ, và anh ta phơi nó ba hôm, và đến hôm nay thì anh ta tra.

Nàng nhìn anh ta một lúc: cái cách anh ta đặt cái lưỡi cuốc lên khúc gỗ, cái cách anh ta dùng cái đục, và cái cách anh ta gõ — gõ nhẹ, rồi gõ mạnh, rồi gõ nhẹ.

「Anh ạ,」 nàng nói.

「Gì?」

「Cái ấm này của ai?」

Anh ta ngẩng lên.

「Của mẹ tôi.」

「Bà mua bao giờ?」

「Năm bảy mươi chín,」 anh ta nói. 「Bà bán một con lợn, được bốn mươi đồng. Bà mua cái ấm này hết mười hai đồng, còn hai mươi tám đồng thì bà để dành.」

「Để dành làm gì?」

「Để đợi tôi về,」 anh ta nói, và anh ta nói rất bình thản. 「Bà không biết tôi còn sống hay chết. Bà để dành tiền để nếu tôi về thì bà may cho tôi một cái áo.」

Nàng im.

「Mà lúc anh về thì bà may à?」

「Bà may,」 anh ta nói. 「Áo màu xanh. Tôi mặc ba năm, rồi rách.」

Anh ta gõ cái đục một cái, và cái lưỡi cuốc tụt xuống khớp.

「Cái móp ấy,」 nàng nói, và nàng chỉ cái bên móp. 「Sao lại móp?」

「Tôi đánh rơi.」

「Rơi thế nào?」

「Hồi tôi mới về,」 anh ta nói, và anh ta cười, cái cười hơi ngượng, 「tôi không ngủ được. Đêm nào cũng dậy. Một đêm tôi dậy, tôi đi ra bếp, tôi vấp cái chân, tôi đá vào cái bếp. Cái ấm rơi xuống. Bà tôi nghe tiếng, bà chạy ra, bà tưởng tôi ngã.」

「Bà có mắng không?」

「Không,」 anh ta nói. 「Bà nhặt cái ấm lên, bà dội nước, rồi bà nói: móp thì móp, mà nó còn đun được.」

Nàng quay lại cái sách, và nàng không nói gì.

Một lúc sau, nàng nói: 「Anh ạ, cái nắp không phải nắp của nó.」

「Ừ. Cái nắp thật thì mất. Bà thay cái nắp của cái nồi.」

「Thế thì hơi nó phụt ra.」

「Ừ,」 anh ta nói. 「Mà tôi quen rồi. Đêm nào mà không nghe cái tiếng ấy thì tôi không ngủ được.」

Nàng cười, và nàng cúi xuống, và nàng đọc tiếp.

Trang sách ấy là trang nói về tâm lý học lứa tuổi, và nàng đang đọc cái phần nói về trẻ con mười bốn tuổi, và nàng đọc được ba dòng thì nàng thấy mắt mình dính lại.

Nàng ngủ gật.

Khi nàng tỉnh thì cái đèn đã được vặn nhỏ, và trên vai nàng có một cái áo khoác.

Anh ta vẫn ngồi ở cái ghế thấp, và cái cuốc đã tra xong, và anh ta đang ngồi nhìn cái lưỡi cuốc dưới ánh đèn.

「Mấy giờ rồi?」 nàng hỏi.

「Mười một giờ.」

「Tôi ngủ bao lâu?」

「Độ một tiếng.」

Nàng ngồi dậy, và nàng thấy cái áo khoác ấy là áo của anh ta, và nó có mùi của khói và của đất.

「Sao anh không gọi tôi?」

「Gọi làm gì,」 anh ta nói. 「Cô ngủ thì cô đang cần ngủ.」

「Tôi còn phải học.」

「Cô học từ sáu giờ đến mười giờ. Bốn tiếng. Mà mai cô còn đi dạy kèm.」

Nàng im, và nàng gấp cái áo lại, và nàng đặt nó lên cái ghế.

「Anh ạ,」 nàng nói.

「Gì?」

「Cái áo này, anh đắp cho tôi lúc nào?」

「Lúc cô gục xuống,」 anh ta nói, và anh ta không nhìn nàng. 「Cô gục xuống cái bàn, mà cái bàn thì lạnh, nên tôi đắp.」

Nàng nhìn cái áo, rồi nàng nhìn anh ta.

「Cảm ơn anh.」

「Ừ.」

Nàng đứng dậy, và nàng đi đến cái bếp, và nàng nhấc cái ấm, và nàng rót nước ra cái chén.

Nước còn nóng.

「Anh có uống không?」 nàng hỏi.

「Cô rót thì tôi uống.」

Nàng rót thêm một chén, và nàng đặt xuống cạnh anh ta.

Hai người ngồi uống nước trong cái nhà im, và ở ngoài kia gió thổi, và cái mái mới kêu một tiếng — cái tiếng của gỗ mới co lại vì lạnh.

「Mai mình đi lên xã,」 anh ta nói.

「Mai à?」

「Người ta hẹn. Cái giấy ấy, người ta bảo phải có thêm cái giấy của cái ông ở huyện đội cũ.」

「Thế mình có không?」

「Không,」 anh ta nói. 「Mà cái ông ấy thì ở cái xã bên. Ở đấy có một ông già, ông ấy là thủ trưởng cũ của tôi.」

「Thế thì mình đi.」

Anh ta uống hết cái chén, và anh ta đặt xuống.

「Cô có phải đi học không?」

「Mai chủ nhật.」

「Ừ,」 anh ta nói. 「Tôi quên. Ngày trong tuần tôi không nhớ. Tôi chỉ nhớ mùa.」

Nàng cười.

Sáng hôm sau, họ đi.

Cái đường sang xã bên dài bốn cây số, và nó đi qua một cái cầu tre, và cái cầu ấy hẹp, nên hai người phải đi hàng một.

Anh ta đi trước, và nàng đi sau, và nàng thấy cái cách anh ta bước: chân phải bước dài, chân trái bước ngắn hơn, và cái nhịp ấy làm cái túi vải ở vai anh ta lắc.

「Anh ạ,」 nàng nói.

「Gì?」

「Cái chân anh, đi bốn cây số thì có sao không?」

「Không sao. Đi mười cây số mới sao.」

「Thế hôm nay mình đi mấy cây?」

「Bốn đi, bốn về. Tám.」

「Thế là gần mười.」

Anh ta im, rồi anh ta nói: 「Cô đừng có lo. Tôi đi được.」

Nàng không nói nữa, và hai người đi tiếp.

Ở cái xã bên, cái nhà của ông thủ trưởng cũ ở cuối xóm, và nó là một cái nhà ngói ba gian, và ở trước sân có một cây mít.

Ông ấy tên là ông Khiêm, bảy mươi hai tuổi, và ông ấy đang ngồi ở cái chiếu, và khi thấy Lưu Chính thì ông ấy đứng dậy rất chậm.

「Chính,」 ông ấy nói.

「Thủ trưởng,」 Lưu Chính nói, và anh ta đứng thẳng.

Ông Khiêm nhìn anh ta, rồi ông ấy nói: 「Mày gầy đi.」

「Dạ.」

「Mà mày vẫn cái kiểu ấy: đứng thẳng.」

Ông ấy cười, rồi ông ấy nhìn nàng.

「Còn cô này?」

「Dạ,」 Lưu Chính nói, và nàng thấy anh ta nuốt một cái, 「vợ cháu.」

Ông Khiêm nhìn nàng rất lâu, rồi ông ấy gật đầu.

「Vào nhà,」 ông ấy nói. 「Có nước nóng ở trong ấy.」

Trong nhà, ông ấy rót nước, và ông ấy hỏi cái chuyện mà nàng biết là ông ấy sẽ hỏi: 「Sao bây giờ mới làm giấy?」

「Dạ,」 Lưu Chính nói, 「cháu không muốn.」

「Không muốn cái gì?」

「Không muốn cầm tiền ấy.」

Ông Khiêm đặt cái chén xuống.

「Mày nói cái câu ấy,」 ông ấy nói, 「là mày chưa hiểu.」

Anh ta không nói gì.

「Cái tiền ấy không phải tiền thương,」 ông Khiêm nói. 「Nếu nó là tiền thương thì tao cũng không lấy. Nó là tiền nhà nước trả cho cái thời gian mày đi. Mày đi tám năm. Tám năm ấy mày không làm ra hạt thóc nào. Thế nên cái tiền ấy là tiền mày đã mất, chứ không phải tiền người ta cho mày.」

Nàng ngồi im, và nàng thấy cái cách ông ấy nói: rất chậm, và mỗi câu đều có một cái dừng ở giữa.

「Mà tao hỏi mày,」 ông ấy nói. 「Cái thằng Thắng ấy, bố mẹ nó còn không?」

「Dạ còn.」

「Nó có giấy không?」

「Dạ không. Nó chết tại chỗ, nên không có giấy thương. Chỉ có giấy báo tử.」

Ông Khiêm gật đầu.

「Thế thì,」 ông ấy nói, 「mày làm cái giấy của mày đi. Rồi mày làm cái đơn cho bố mẹ nó. Cái đơn ấy tao ký. Bố mẹ nó phải có cái chế độ của người có công, mà cái ấy thì không phải tao cho, cũng không phải mày cho. Nó là cái luật.」

Nàng ngẩng lên.

「Dạ, ông ạ,」 nàng nói, 「cái đơn ấy làm thế nào?」

Ông Khiêm nhìn nàng, và ông ấy cười.

「Cô này,」 ông ấy nói với Lưu Chính, 「cô ấy hỏi đúng cái câu tao muốn nghe.」

Rồi ông ấy nói với nàng: 「Cô viết đơn. Viết cái tên, cái tuổi, cái ngày nó mất, cái đơn vị. Rồi cô đưa lên xã, xã chuyển lên huyện. Mà cô phải có hai người làm chứng. Một là tao. Hai là cái thằng cùng tiểu đội với nó, cái thằng mà bây giờ ở cái xã dưới.」

「Dạ, cháu cảm ơn ông.」

Ông ấy rót thêm nước, và ông ấy nói: 「Mà này, cô ạ. Cô phải biết một cái: cái đơn ấy đi mất sáu tháng. Mà sáu tháng ấy, cô phải đi lại ba bốn lần. Người ta sẽ bảo cô thiếu giấy, rồi người ta bảo cô chờ. Cô có chờ được không?」

Nàng nhìn Lưu Chính, rồi nàng nói: 「Dạ chờ được.」

「Vì sao?」

「Vì cháu không có cái gì khác để làm,」 nàng nói. 「Mà cái ấy thì đáng làm.」

Ông Khiêm gật đầu, và ông ấy nói: 「Thế thì được.」

Trên đường về, Lưu Chính đi trước và nàng đi sau, và khi qua cái cầu tre thì anh ta dừng lại.

「Cô,」 anh ta nói, và anh ta quay lại.

「Gì?」

「Cái câu cô nói với ông ấy,」 anh ta nói. 「Câu 「cháu không có cái gì khác để làm」 ấy.」

「Sao?」

「Cô nói thế là cô nói dối,」 anh ta nói. 「Cô có nhiều cái để làm. Cô có cái trường, cô có cái sổ, cô có cái nhà này.」

Nàng đứng ở giữa cầu, và cái cầu ấy kêu dưới chân nàng.

「Tôi nói thế,」 nàng nói, 「vì ông ấy hỏi tôi có chờ được không. Mà nếu tôi nói 「cháu có nhiều việc」 thì ông ấy sẽ nghĩ tôi sẽ bỏ.」

Anh ta im.

「Cô tính cả cái cách cô trả lời,」 anh ta nói.

「Tôi tính,」 nàng nói. 「Mà anh đừng có nhìn tôi cái kiểu ấy.」

「Kiểu gì?」

「Cái kiểu như tôi vừa làm cái gì đáng sợ.」

Anh ta cười, và anh ta đi tiếp, và nàng đi sau, và nàng thấy cái vai anh ta đã bớt căng.

Chiều, họ ghé nhà bố mẹ Thắng.

Cái nhà ấy ở đầu xóm trên, và nó là cái nhà tranh, và cái sân có một cái giếng.

Mẹ Thắng tên là bà Tình, sáu mươi mốt tuổi, và mắt trái của bà ấy bị mờ — bà ấy nhìn phải nghiêng đầu.

Khi thấy Lưu Chính, bà ấy đứng ở cửa, và bà ấy không nói gì.

「Dạ,」 anh ta nói, 「con chào bác.」

Bà ấy vẫn không nói.

「Bác ạ,」 anh ta nói, và nàng thấy cái tay anh ta nắm cái túi vải, 「con đến để nói cái chuyện của Thắng.」

Bà Tình quay vào nhà.

Nàng tưởng bà ấy đuổi, nhưng bà ấy đi vào, và bà ấy kéo một cái ghế, và bà ấy đặt nó ở giữa nhà.

「Ngồi,」 bà ấy nói.

Anh ta ngồi.

Nàng đứng ở cửa, và bà ấy nhìn nàng, rồi bà ấy nói: 「Còn cô này?」

「Dạ,」 anh ta nói, 「vợ con.」

Bà Tình nhìn nàng lâu hơn, và rồi bà ấy nói: 「Vào đây. Đứng ở cửa thế thì gió.」

Nàng vào, và nàng ngồi ở cái ghế thấp.

Anh ta nói.

Anh ta nói cái chuyện mà nàng đã nghe một lần, ở sân nhà, buổi sáng có sương: cái đồi không có tên, cái mìn nhỏ, cái bước hụt, cái tiếng nổ ở phía sau.

Nhưng lần này anh ta nói khác.

Lần này anh ta nói: 「Con đi trước. Thắng đi sau con, cách ba bước. Con dẫm mìn. Cái mìn ấy nổ về phía sau, nên con chỉ mất một miếng thịt ở chân. Mà Thắng thì ở ngay cái chỗ ấy.」

Bà Tình ngồi im, và cái tay bà ấy nắm cái vạt áo.

「Con về,」 anh ta nói, 「con không dám đến đây. Con sợ bác hỏi con một câu.」

「Câu gì?」 bà ấy hỏi.

「Sao con không chết thay nó.」

Bà Tình đứng dậy.

Bà ấy đi ra cái bếp, và bà ấy đứng ở đấy, quay lưng lại, và nàng thấy cái lưng ấy rung.

Rất lâu.

Rồi bà ấy nói, không quay lại: 「Tôi có hỏi câu ấy. Tôi hỏi trong bụng tôi, mười tám năm.」

Anh ta cúi đầu.

「Mà bây giờ,」 bà ấy nói, và bà ấy quay lại, và cái mắt phải của bà ấy đỏ, 「bây giờ mày đến, mày nói cái câu ấy ra, thì tao thấy tao không hỏi được nữa.」

Bà ấy ngồi xuống, và bà ấy nói: 「Mày uống nước đi.」

Anh ta cầm cái chén, và cái tay anh ta run.

Nàng ngồi ở cái ghế thấp, và nàng không dám nói gì, và nàng biết đây không phải chỗ của nàng.

Rồi bà Tình nhìn nàng.

「Cô,」 bà ấy nói. 「Cô là vợ nó thật à?」

「Dạ thật.」

「Cưới bao giờ?」

「Dạ, tháng bảy.」

Bà ấy gật đầu, rồi bà ấy nói: 「Cô biết cái chuyện của thằng Thắng không?」

「Dạ, cháu biết. Anh ấy kể cho cháu.」

「Kể những gì?」

「Kể cái đồi,」 nàng nói. 「Kể cái mìn. Kể anh ấy mười chín tuổi, ở cùng làng với anh ấy, và chưa có vợ.」

Bà Tình nhìn nàng, và bà ấy nói: 「Nó kể cả cái ấy à?」

「Dạ.」

Bà ấy im một lúc, rồi bà ấy nói: 「Mười tám năm, nó không kể với ai. Mà nó kể với cô.」

Nàng không biết trả lời thế nào, nên nàng không trả lời.

Rồi Lưu Chính nói cái chuyện cái đơn.

Bà Tình nghe, và bà ấy lắc đầu.

「Tôi không làm,」 bà ấy nói.

「Bác ạ,」 anh ta nói, 「cái ấy là cái luật. Nó không phải của con.」

「Tôi không cần,」 bà ấy nói. 「Tôi có hai sào ruộng. Tôi sống được.」

「Bác sống được,」 anh ta nói, 「mà bác ốm thì sao? Bác ốm thì bác lấy tiền đâu?」

「Thì tôi chết.」

Cái câu ấy làm trong nhà im.

Nàng ngồi đó, và nàng nghĩ đến cha nàng — cái người cũng nói những câu như thế, và cũng nói bằng cái giọng ấy.

Nàng ngẩng lên, và nàng nói: 「Bác ạ, cháu xin nói một câu.」

Bà Tình nhìn nàng.

「Bác không cần cái tiền ấy,」 nàng nói. 「Cháu biết. Mà bác ạ, cái tiền ấy không phải để bác sống. Nó là cái giấy. Cái giấy ấy ghi rằng con bác có tên ở trong cái danh sách của cái nước này. Mà nếu bác không làm thì cái tên ấy không có. Rồi hai mươi năm nữa, không ai biết là có một người tên Thắng.」

Bà Tình nhìn nàng rất lâu.

「Cô nói cái ấy,」 bà ấy nói, 「ai dạy cô?」

「Dạ không ai dạy,」 nàng nói. 「Cháu nghĩ ra. Mà cháu nghĩ ra vì cha cháu cũng thế. Ông ấy ốm, ông ấy không chịu đi khám, ông ấy bảo ông ấy chết thì thôi. Mà cháu cãi mãi, ông ấy mới đi. Rồi người ta nói ông ấy bị lao, mà bây giờ ông ấy uống thuốc, ông ấy còn sống.」

Bà Tình cầm cái chén lên, và bà ấy uống một hơi.

「Thôi được,」 bà ấy nói. 「Mà tôi nói trước: cái tiền ấy, tôi không lấy một mình. Tôi chia đôi với cái nhà này.」

「Bác ạ,」 Lưu Chính nói, 「con không lấy.」

「Mày không lấy thì tao không làm,」 bà ấy nói.

Anh ta im.

Nàng nhìn anh ta, và nàng thấy cái cách anh ta cúi đầu — cái cúi đầu của người ta nhận một cái gì mà mình không muốn nhận.

「Dạ,」 anh ta nói.

Khi họ ra về, bà Tình đưa cho nàng một cái lọ.

「Cà muối,」 bà ấy nói. 「Tôi muối từ tháng chín. Mà cô cầm về, ăn thử.」

「Dạ cháu cảm ơn bác.」

Bà ấy nắm cái tay nàng, và cái tay ấy khô và nặng.

「Cô,」 bà ấy nói, và bà ấy nói nhỏ, 「cái thằng ấy nó không nói. Mà nó không nói thì cô phải nghe cái chỗ nó không nói.」

「Dạ.」

「Mà,」 bà ấy nói, và bà ấy nhìn nàng, 「cô đừng bỏ nó.」

Nàng đứng ở cái sân có cái giếng, và nàng không biết trả lời thế nào.

Rồi nàng nói: 「Dạ, cháu không bỏ.」

Trên đường về thì trời tối.

Hai người đi trong cái tối ấy, và cái đèn dầu ở trong cái túi của anh ta, và nó không đủ sáng để soi đường.

「Anh ạ,」 nàng nói.

「Gì?」

「Cái chuyện chia đôi ấy,」 nàng nói. 「Anh nhận rồi, thì tôi ghi vào sổ.」

Anh ta cười, và cái cười ấy ở trong cái tối.

「Cô ghi cái gì?」

「Tôi ghi: tiền của Thắng, một nửa. Không tiêu. Để đấy, phòng khi bác ấy ốm.」

Anh ta im một lúc, rồi anh ta nói: 「Cô nghĩ xa thế à?」

「Tôi không nghĩ xa,」 nàng nói. 「Tôi chỉ nghĩ là cái tiền ấy mà tiêu vào cái ăn hằng ngày thì ba tháng là hết, mà hết rồi thì bác ấy vẫn không có gì. Còn nếu để đấy thì nó là cái phòng.」

Anh ta không nói gì nữa, nhưng khi qua cái cầu tre thì anh ta đưa tay ra.

「Cái cầu trơn,」 anh ta nói. 「Cô nắm tay tôi.」

Nàng nắm.

Cái tay ấy nóng hơn nàng tưởng, và nó chai ở những chỗ mà nàng không ngờ: ở giữa lòng bàn tay, và ở cái ngón út.

Hai người qua cầu, và khi sang bên kia thì anh ta buông ra, và nàng thấy cái ấm của cái tay ấy còn ở trên tay nàng một lúc.

Về đến nhà thì đã hơn tám giờ.

Anh ta đun nước, và nàng bắc cái chảo, và hai người ăn cơm với cái cà muối của bà Tình.

Cái cà ấy giòn, và nó mặn, và nó có cái mùi của riềng.

「Ngon,」 nàng nói.

「Ừ,」 anh ta nói. 「Bà ấy muối giống mẹ tôi.」

Nàng ngẩng lên.

「Thế à?」

「Ừ. Cùng một cái kiểu: thái to, phơi hai nắng, rồi muối với riềng. Ở cái xã này chỉ có hai người muối thế.」

Nàng ăn thêm một miếng, và nàng nghĩ: có những cái cách nấu ăn mà nó đi từ cái nhà này sang cái nhà khác, và không ai biết nó đi lúc nào.

Tối, nàng ngồi ở bàn, và cái ấm lại ở trên bếp, và nước lại sôi, và cái nắp lại phụt hơi ở một bên.

Nàng mở sổ, và nàng viết ba dòng.

Rồi nàng ngồi nhìn ba dòng ấy, và nàng nghe cái tiếng ấy — cái tiếng thở của cái ấm — và nàng thấy nó không còn là cái tiếng lạ.

Nàng gấp sổ, và nàng nói: 「Anh ạ.」

「Gì?」

「Cái ấm này,」 nàng nói. 「Sau này mình đừng thay cái nắp.」

Anh ta ngẩng lên từ cái cuốc.

「Sao?」

「Vì tôi quen cái tiếng ấy rồi,」 nàng nói.

Anh ta nhìn nàng, và anh ta không nói gì, và anh ta cúi xuống tra tiếp cái cán cuốc, và nàng thấy ở khóe miệng anh ta có cái cười ấy — cái cười mà nàng đã biết là cái cười thật.