Chương 11: Cái sổ nợ của cô dâu

Chương 11: Cái sổ nợ của cô dâu

Quyển sổ ấy bìa xanh, và nàng giữ nó ở trong cái hộp giấy tờ, dưới cái khăn len của mẹ.

Trang đầu tiên có ba con số:

「Học phí: 12.000.000. Ở: 2.400.000. Ăn: 1.500.000. Tổng: 15.900.000.」

Rồi đến trang thứ hai, nàng ghi ngày và từng khoản.

「Mùng 5 tháng 8: 1.500.000 (ăn). Còn: 17.400.000.」

「Mùng 9: mua dao, thớt, chảo, rổ: 95.000. Cái này là cho nhà, không tính vào nợ.」

「Mùng 12: gửi cha 500.000. Tiền bán trứng. Không tính vào nợ.」

「Mùng 15: 2.400.000 (ở ký túc). Còn: 15.000.000.」

Nàng ghi rất cẩn thận, và nàng ghi bằng cái nét chữ nhỏ, đều, như người ta ghi sổ ở hợp tác xã.

Đến cuối tháng chín, nàng cộng lại, và nàng thấy con số ấy vẫn còn hơn mười bốn triệu.

Nàng ngồi ở cái giường tầng, và nàng nhìn con số ấy rất lâu.

Mười bốn triệu. Nàng chưa từng thấy mười bốn triệu một chỗ. Ở nhà nàng, cả năm chi tiêu không đến mười triệu.

Rồi nàng nghĩ đến cái người đã đưa ra mười bốn triệu ấy. Người ấy bán thóc, bán được mười lăm triệu, và đưa cho nàng mười bốn, và để lại một triệu cho mình, và hai tạ thóc để ăn đến tháng ba.

Nàng gấp sổ, và nàng nằm xuống, và nàng thấy cái mười bốn triệu ấy như một cái tảng đá đặt trên ngực.

Hôm sau, nàng đi xin việc.

Trang dẫn nàng đến một cái nhà ở trong ngõ, cách trường hai cây số. Nhà ấy có cái cổng sắt, và trong sân có một cái ô tô.

Người mẹ — chị Hạnh — tiếp nàng ở phòng khách, và chị nói: 「Em là sinh viên năm thứ nhất à?」

「Vâng.」

「Năm thứ nhất thì em chưa có kinh nghiệm.」

「Vâng,」 nàng nói. 「Nhưng em học Ngữ văn, và em dạy được toán lớp bốn. Em có em trai, em dạy nó từ lớp một.」

Chị Hạnh nhìn nàng, rồi chị nói: 「Thế thì em thử một buổi. Con chị hơi lười, em phải kiên nhẫn.」

Nàng dạy buổi đầu tiên vào chiều hôm ấy.

Đứa bé tên là Bin, lớp bốn, và nó không chịu ngồi yên. Nó bò ra khỏi ghế, nó nghịch bút, nó hỏi những câu không liên quan.

Nàng không quát. Nàng đóng cái cửa sổ, rồi nàng lấy trong túi ra một cái đồng hồ báo thức nhỏ.

「Bin,」 nàng nói, 「cô với con đánh cược. Con làm xong mười bài này trước khi cái đồng hồ kêu, thì cô kể cho con một câu chuyện.」

「Chuyện gì?」

「Chuyện con hổ với con thỏ.」

Bin ngồi xuống.

Nàng dạy nó một tiếng rưỡi. Đến khi cái đồng hồ kêu thì nó đã làm xong mười hai bài.

Chị Hạnh đứng ở cửa, và chị nói: 「Em nhận việc đi. Mỗi tuần ba buổi. Mỗi buổi bốn mươi.」

「Chị ạ, bốn mươi thì hơi...」

「Năm mươi,」 chị Hạnh nói. 「Nhưng em phải dạy đến lúc nó thi xong.」

Nàng gật đầu.

Ra khỏi cái cổng sắt, nàng đứng ở trên vỉa hè, và nàng tính: một tuần ba buổi, một buổi năm mươi, một tháng bốn tuần là sáu trăm. Sáu trăm thì đủ tiền ăn một tháng, và dư một ít.

Nàng đi về, và nàng thấy cái tảng đá trên ngực nhẹ đi một chút.

Trước khi về, nàng ghé bưu điện.

Bưu điện huyện ở cạnh cái chợ, và trong ấy có bốn cái quầy, và cái quầy gửi tiền thì đông nhất. Nàng xếp hàng sau một người đàn bà độ bốn mươi, mặc áo hoa, tay cầm một cái phong bì đã dán.

「Cô gửi cho ai?」 người đàn bà hỏi, khi thấy nàng cầm tờ giấy ghi địa chỉ.

「Cháu gửi cho cha cháu.」

「Bao nhiêu?」

「Ba trăm.」

Người đàn bà gật đầu, rồi bà nói: 「Tôi gửi cho con tôi. Nó học ở trên tỉnh. Mỗi tháng hai trăm. Mà tháng này tôi gửi ba trăm, vì nó bảo thiếu.」

「Cháu cũng thế,」 nàng nói. 「Cháu cũng gửi ba trăm.」

Người đàn bà nhìn nàng, và bà cười, và bà nói: 「Thế thì hai mẹ con mình giống nhau.」

Nàng sững lại, rồi nàng cười theo.

Khi ra khỏi bưu điện, nàng đi bộ một đoạn, và nàng nghĩ: người ta gửi tiền về nhà, và người ta gửi tiền đi học, và cái tiền nó đi vòng quanh cái nước này, từ cái người này sang cái người khác, và không ai biết là nó đã đi qua bao nhiêu cái tay.

Đêm ấy, nàng ghi vào sổ:

「Nhận dạy kèm: 50/buổi, 3 buổi/tuần. Không tính vào nợ. Đây là tiền mình kiếm.」

Rồi nàng ghi thêm một dòng, và dòng ấy nàng viết rất nhỏ: 「Mình phải trả hết. Không phải vì anh ấy đòi. Vì mình không muốn cái ơn.」

Cuối tháng chín, nàng về nhà, và nàng mang theo bốn trăm nghìn.

Nàng đặt tiền lên bàn, và nàng nói: 「Anh ạ, cái này là tiền tôi kiếm được. Tôi trả anh một phần.」

Anh ta đang ngồi sửa cái quạt, và anh ta ngẩng lên.

「Trả cái gì?」

「Trả nợ. Trong sổ tôi ghi mười lăm triệu. Đây là bốn trăm.」

Anh ta nhìn cái tiền, rồi anh ta nhìn nàng, và anh ta nói: 「Tôi không cần.」

「Tôi biết anh không cần. Nhưng tôi cần trả.」

「Cô trả thì tôi thành cái người cho vay,」 anh ta nói. 「Mà tôi không phải cái người ấy.」

Nàng đứng đó, và nàng thấy mình không biết nói gì.

Rồi anh ta đẩy cái tiền về phía nàng, và anh ta nói: 「Cô cầm. Mua cái gì cô cần. Mua sách.」

「Anh ạ...」

「Cô nghe tôi nói này,」 anh ta nói, và giọng anh ta chậm, như người ta nói một cái điều mà người ta đã nghĩ rất lâu. 「Cái tiền tôi đưa cô, tôi không cho vay. Tôi cũng không cho. Tôi trả.」

Nàng sững lại.

「Trả cho ai?」

Anh ta im một lúc, rồi anh ta nói: 「Hồi tôi ở đơn vị, có một lần tôi bị thương, tôi nằm ở trạm hai tháng. Có một bà cụ ở cái làng gần đấy, ngày nào cũng mang cho tôi một bát cháo. Bà ấy không quen tôi. Tôi hỏi bà ấy cần gì, bà ấy nói: không cần gì, con ạ, sau này con gặp đứa nào đói thì con cho nó ăn.」

Nàng ngồi xuống cái ghế đối diện.

「Thế là anh trả cho bà ấy bằng cách trả cho tôi?」

「Ừ,」 anh ta nói. 「Mà cô thì lại muốn trả lại tôi. Thành ra cái vòng nó quẩn.」

Nàng cười, và nàng thấy mắt mình cay.

「Thế thì,」 nàng nói, 「tôi trả cho người khác.」

「Trả cho ai?」

「Tôi chưa biết. Nhưng tôi sẽ biết.」

Anh ta gật đầu, và anh ta cầm cái tiền lên, và anh ta đặt nó vào tay nàng, và anh ta nói: 「Thế thì cô giữ. Đến lúc cô biết thì cô đưa.」

Đêm ấy, nàng ngồi ở cái bàn, và nàng mở quyển sổ, và nàng gạch bỏ dòng 「trả nợ」, và nàng viết lại:

「Bốn trăm: để dành. Sẽ đưa cho người cần.」

Rồi nàng nhìn cái dòng ấy, và nàng thấy nó giống cái gì đó mà nàng đã đọc trong sách — cái kiểu người ta ghi một cái nợ mà người ta không biết chủ nợ là ai.

Đêm ấy, ở ký túc xá, nàng ngồi khâu cái áo của Trang.

Cái áo ấy rách ở vai, và Trang đã định vứt, và nàng nói: 「Đưa đây.」

Trang ngồi nhìn, và Trang nói: 「Cậu khâu đẹp thế. Ai dạy cậu?」

「Mẹ tớ.」

「Mẹ cậu còn không?」

「Mất rồi. Năm tớ mười bốn.」

Trang im, rồi Trang nói: 「Xin lỗi cậu.」

「Không sao,」 nàng nói, và nàng cắn chỉ. 「Lâu rồi.」

Trang nhìn cái nhẫn trên tay nàng, và Trang nói: 「Cậu ạ, tớ hỏi một câu, cậu không trả lời cũng được.」

「Hỏi đi.」

「Cậu có thương anh ấy không?」

Nàng ngừng tay.

Nàng ngồi đó rất lâu, cái kim vẫn cầm ở tay, và nàng nghe tiếng quạt, và tiếng một đứa ở phòng bên cạnh đang đọc bài.

「Tớ không biết,」 nàng nói. 「Tớ biết là tớ nợ anh ấy. Tớ biết là tớ nhớ cái sân ấy, nhớ ba con gà, nhớ cái chạn. Mà tớ không biết cái ấy có phải là thương không.」

Trang gật đầu, và Trang nói: 「Thế thì cậu đừng vội. Cái gì chưa biết thì để nó chưa biết.」

Rồi Trang cầm cái áo đã khâu, và Trang nói: 「Áo này tớ mặc thêm hai năm nữa.」

Tháng mười, trời bắt đầu trở.

Nàng về vào cái thứ bảy có gió mùa đông bắc, và khi qua cầu thì nàng thấy nước dưới mương đã đục và cao hơn.

Về đến nhà, nàng thấy anh ta đang ở trên mái.

「Anh làm gì đấy?」 nàng gọi.

「Lợp ngói. Mày nói tháng trước mà tôi chưa làm.」

「Anh xuống đi. Gió thế này, ngã bây giờ.」

「Sắp xong rồi.」

Nàng đứng ở sân, tay ôm cái ba lô, và nàng nhìn cái người đàn ông ấy ngồi trên mái nhà, một chân duỗi, một tay giữ cái ngói, và gió thổi cái áo anh ta lên.

Nàng bỗng thấy sợ — cái sợ rất lạ, không phải sợ cái gì cụ thể, mà sợ cái chuyện người này có thể ngã, và nếu người này ngã thì cái nhà này sẽ không còn ai.

「Anh,」 nàng nói. 「Anh xuống đi. Tôi nấu cơm.」

Anh ta xuống, chậm, và khi chân trái chạm đất thì anh ta đứng im một lúc, và nàng thấy anh ta nghiến răng.

「Đau à?」

「Không.」

Nàng đi tới, và nàng cúi xuống, và nàng thấy cái mắt cá chân anh ta sưng.

「Anh ngồi xuống,」 nàng nói.

「Tôi...」

「Anh ngồi xuống.」

Anh ta ngồi xuống bậc cửa.

Nàng vào nhà, đun nước, pha cái khăn nóng, rồi nàng ngồi xuống dưới chân anh ta và nàng chườm, như cái đêm đầu tiên.

Hai người không nói gì.

Rồi anh ta nói: 「Cô ạ, cái sổ ấy, cô còn ghi không?」

「Còn.」

「Còn bao nhiêu?」

「Mười bốn triệu sáu trăm.」

Anh ta im một lúc, rồi anh ta nói: 「Cô ghi thế thì đến lúc cô ra trường, cô sẽ mang cái nợ ấy đi. Mà cô mang cái nợ ấy đi thì cô sẽ không dám nhìn lại cái nhà này.」

「Sao anh biết?」

「Vì tôi cũng thế,」 anh ta nói. 「Tôi nợ bà cụ ấy một bát cháo. Mà tôi không biết bà ấy ở đâu. Cho nên tôi không dám đi qua cái làng ấy.」

Nàng ngừng tay.

「Anh ạ.」

「Ừ.」

「Thế thì tôi với anh khác nhau ở chỗ này: tôi biết chủ nợ của tôi là ai. Mà tôi biết thì tôi trả được.」

Anh ta cười, và cái cười ấy rất nhẹ.

「Ừ,」 anh ta nói. 「Cô trả đi. Tôi đợi.」

Nàng cúi xuống, và nàng tiếp tục chườm cái chân ấy.

Và nàng nghĩ: cái người này, cả đời chỉ nói những câu mà người ta phải nghĩ hai ngày mới hiểu.