Chương 10: Người ta nói gì thì nói

Chương 10: Người ta nói gì thì nói

Chuyện bắt đầu từ một cái giếng.

Giếng của xóm là cái giếng chung, ở đầu ngõ, có cái sân gạch và một cái mái tôn. Sáng nào cũng có năm bảy người ra gánh nước, và cái giếng là chỗ người ta nói chuyện trước khi đi làm.

Hôm ấy, nàng ra giếng lấy nước.

Nàng ra giếng lúc sáu giờ.

Cái sân giếng ướt, vì người ta gánh nước rồi vẩy ra. Ở trên cái mái tôn có một con gà trống đang đứng, và nó gáy một tiếng, và cái tiếng ấy vang trong cái mái.

Có bốn người đang ở đấy. Một người đang rửa rau, một người đang buộc lại cái quang gánh, và hai người đứng nói chuyện.

Nàng chào. Hai người đáp. Một người không đáp, và người ấy cúi xuống cái gàu của mình.

Nàng đứng xếp hàng sau bà Hợi, và bà Hợi quay lại, và bà nói, giọng đủ to cho cả sân nghe:

「Cô Thanh Thanh này, tôi hỏi thật. Cô với cái anh Chính ấy, có ở với nhau thật không?」

Cái sân giếng im đi.

Nàng cầm cái gàu, và nàng nói: 「Bà hỏi thế là hỏi cái gì ạ?」

「Thì tôi hỏi,」 bà Hợi nói, và bà cười, 「người ta bảo cô lấy nó để lấy tiền đi học. Học xong thì cô đi. Có phải thế không?」

Nàng đặt cái gàu xuống.

Nàng biết cái giây phút này. Nàng đã chuẩn bị nó từ cái hôm bà Tư ngồi ở hiên nhà nàng, và nàng đã nghĩ đến nó trong những đêm ở ký túc xá, và nàng biết là nó sẽ đến, và nàng biết là nó sẽ đến ở một chỗ đông người.

「Bà ạ,」 nàng nói, và nàng nói chậm, 「cháu lấy anh ấy vì cháu cần tiền học. Cái ấy cháu không giấu. Cả xã biết, vì bà Tư nói, mà bà Tư thì nói với cả xã.」

Có người cười.

「Nhưng mà,」 nàng nói tiếp, và nàng nhìn thẳng vào mặt bà Hợi, 「bà nói cháu học xong thì cháu đi. Cái ấy thì bà đoán. Mà bà đoán thì bà nói là bà đoán, đừng nói là người ta bảo.」

Bà Hợi sững lại.

「Tôi nói chuyện người ta nói,」 bà ta nói.

「Người ta là ai ạ?」

「Thì người ta.」

「Bà ạ,」 nàng nói, 「cháu ở cái xóm này mười chín năm. Cháu biết cái câu 「người ta nói」. Nó là câu để người ta nói mà không phải chịu.」

Cái sân giếng im hoàn toàn.

Rồi một người đàn bà ở phía sau nói, giọng hoà giải: 「Thôi, thôi, ai chả có chuyện. Cô ấy còn trẻ.」

Bà Hợi đỏ mặt, và bà ta nói, giọng đã cao hơn: 「Tôi thì tôi thương cái anh Chính. Nó ở một mình bao nhiêu năm, giờ lấy vợ, mà vợ thì đi biền biệt. Cô nói xem, cái nhà ấy ai lo?」

「Cháu lo,」 nàng nói. 「Thứ bảy cháu về. Chủ nhật cháu nấu cơm, cháu giặt, cháu quét. Sáng thứ hai cháu đi. Còn năm ngày thì anh ấy tự lo, mà anh ấy lo được, vì anh ấy lo cho mình ba năm rồi.」

「Thế cô có ở với nó không?」

Cái câu ấy, bà ta hỏi rất to.

Nàng cầm cái gàu lên, và nàng thả xuống giếng, và nàng nghe tiếng gàu chạm nước.

「Bà ạ,」 nàng nói, và nàng quay dây, 「cái ấy là chuyện của vợ chồng cháu.」

Rồi nàng gánh nước về.

Nàng đi được mười bước thì nàng nghe sau lưng bà Hợi nói, giọng the thé: 「Đấy, các bà xem. Con này nó không biết sợ.」

Nàng về đến nhà, và nàng đặt đôi gánh xuống, và nàng thấy tay mình run.

Anh ta đang ở ngoài sân, vá cái lốp xe đạp.

Anh ta ngẩng lên, nhìn nàng, và anh ta nói: 「Sao thế?」

「Không sao.」

「Cô run.」

Nàng đứng đó, và nàng nói, và giọng nàng vỡ ra: 「Ở cái giếng, bà Hợi hỏi tôi có ở với anh không. Trước mặt mười người.」

Anh ta đặt cái lốp xuống.

「Cô nói gì?」

「Tôi nói đấy là chuyện vợ chồng tôi.」

Anh ta im một lúc, rồi anh ta nói: 「Đúng.」

Rồi anh ta đứng dậy, và anh ta đi ra cổng.

「Anh đi đâu?」

「Sang nhà bà Hợi.」

Nàng chạy theo, và nàng nắm cái tay áo anh ta.

「Anh đừng. Anh sang thì bà ấy nói to hơn.」

「Tôi không nói to,」 anh ta nói. 「Tôi nói một câu.」

「Câu gì?」

「Cô không cần biết.」

Nàng buông tay áo ra, và nàng đứng ở cổng, và nàng nhìn anh ta đi, cái chân trái chậm, qua ba cái ngõ.

Nàng đứng ở cổng một lúc, rồi nàng vào nhà.

Nàng quét nhà. Nàng quét từ gian giữa ra đến cửa, rồi nàng quét lại, và lần thứ hai thì nàng biết là nhà đã sạch, và nàng chỉ đang quét cho tay nó bận.

Rồi nàng đứng ở cái bàn, và nàng nhìn cái đồng hồ trên tường.

Cái đồng hồ ấy chạy chậm, và nàng đã biết nó chậm bao nhiêu. Nàng nhìn cái kim dài, và nàng đợi nó nhích.

Nó nhích một lần. Rồi một lần nữa.

Nàng nghĩ: mình có nên sang không. Mình sang thì mình thành người đi theo chồng đi cãi nhau, và ở cái xóm này người ta sẽ nói cái câu ấy trong ba tháng.

Nàng nghĩ: mà nếu mình không sang thì mình đứng ở đây quét nhà.

Nàng đứng ở giữa nhà, và nàng nghe cái tiếng của cái xóm: tiếng một người đang bổ củi ở đâu đó, tiếng trẻ con, tiếng cái loa phóng thanh ở đầu xã đang đọc cái gì đó mà nàng không nghe rõ.

Rồi nàng nghe tiếng dép ở ngoài ngõ.

Nàng ra đến cửa thì anh ta đã vào sân.

Anh ta về sau nửa tiếng.

Nàng đang ngồi ở bậc cửa, và nàng đứng dậy ngay khi thấy bóng anh ta.

「Anh nói gì?」

「Tôi nói: bà ạ, cái nhà tôi, bà đừng nói chuyện nhà tôi ở cái giếng.」

Nàng nhìn anh ta.

「Có thế thôi à?」

「Có thế thôi.」

「Bà ấy nói gì?」

「Bà ấy im.」

Nàng không tin. Nàng biết bà Hợi, và nàng biết là bà ta không im dễ thế.

「Anh nói thật đi.」

Anh ta ngồi xuống bậc cửa, và anh ta nói: 「Tôi nói thêm một câu nữa.」

「Câu gì?」

「Tôi nói: bà có con gái, bà cũng không muốn người ta hỏi con gái bà cái câu ấy.」

Nàng ngồi xuống cạnh anh ta.

「Thế bà ấy nói gì?」

「Bà ấy nói: tôi chỉ hỏi cho biết.」

「Rồi anh nói gì?」

「Tôi nói: bà biết rồi. Bà biết từ hôm tôi cưới.」

Nàng cúi xuống, và nàng thấy mắt mình cay, và nàng nói: 「Anh ạ, anh nói thế thì bà ấy càng ghét tôi.」

「Ừ,」 anh ta nói. 「Nhưng mà bà ấy sẽ không hỏi cô ở cái giếng nữa.」

Hai người ngồi đó một lúc lâu.

Rồi anh ta nói, và câu ấy nàng nhớ rất lâu:

「Cô ạ, người ta nói gì thì nói. Cô không bịt được cái miệng của cả xã. Cô chỉ cần biết cái gì là thật. Cái gì thật thì cô giữ. Cái gì không thật thì cô bỏ. Bỏ thì nó nhẹ, mà giữ thì nó nặng.」

Nàng gật đầu.

Sáng hôm sau, nàng ra giếng lấy nước, và cái sân giếng khác hẳn hôm qua.

Không ai hỏi nàng câu gì.

Có ba người đang gánh nước, và khi nàng đến thì hai người trong số ấy cúi xuống nhìn cái gàu của mình, và người thứ ba — chị Hoa, nhà ở đầu ngõ, chồng đi làm xa — thì đứng dậy, nhường chỗ, và nói: 「Cô lấy trước đi, tôi đợi được.」

Nàng lấy nước, và khi nàng gánh lên vai thì chị Hoa đi theo, và chị nói, rất khẽ:

「Cô ạ, bà Hợi thì bà ấy nói nhiều. Cả xóm biết bà ấy nói nhiều. Cô đừng để bụng.」

「Em cảm ơn chị.」

「Mà này,」 chị Hoa nói, và chị nhìn quanh, 「cái chuyện cô đi học ấy. Cô học sư phạm phải không?」

「Vâng.」

「Thế thì cô học cho giỏi vào. Con tôi năm sau thi, mà tôi không biết gì cả. Cô về thì cô chỉ cho nó mấy cái.」

Nàng nhìn chị Hoa, và nàng thấy cái chị ấy cười rất thật.

「Vâng,」 nàng nói. 「Chị bảo cháu nó sang nhà em. Thứ bảy nào em cũng về.」

Chị Hoa gật đầu, rồi chị đi về ngõ của chị.

Nàng đứng ở giữa đường, hai vai còn cái đòn gánh, và nàng thấy trong ngực nhẹ đi một chút — cái nhẹ của người ta vừa biết là mình không ở một mình trong cái xóm này.

Nàng gánh nước về, và nàng đổ vào cái chum.

Nàng đứng nhìn cái nước trong chum, và nàng thấy mặt nước rung, vì tay nàng vẫn còn run.

Nàng nghĩ: mình nói đúng, mà mình vẫn run.

Rồi nàng nghĩ: nói đúng mà vẫn run thì cái run ấy là cái giá của cái câu mình vừa nói. Mà cái giá ấy thì mình trả được.

Nàng lau tay vào cái khăn, và nàng đi ra sân.

Chiều ấy, nàng về nhà cha.

Ông Hậu đang ngồi ở cái phản, và trên bàn có một cái bát cháo nguội.

「Cha ăn chưa?」

「Ăn rồi.」

Nàng ngồi xuống, và nàng thấy cái mặt ông khác.

「Cha sao thế?」

「Không sao.」

「Cha ạ.」

Ông Hậu im một lúc, rồi ông nói: 「Sáng nay bà Hợi sang đây.」

Nàng đặt cái túi xuống.

「Bà ấy nói gì?」

「Bà ấy nói chuyện ở cái giếng. Bà ấy nói con cãi bà ấy trước mặt bao nhiêu người.」

「Cha ạ, bà ấy hỏi con một câu rất khó nghe, trước mặt mười người.」

「Cha biết,」 ông nói. 「Cha không trách con. Nhưng mà con ạ, cái xóm này nó sống bằng cái miệng. Con cãi một người thì mười người nghe. Mà mười người ấy về nhà họ kể lại, thì thành hai mươi. Con không thắng được cái xóm này đâu.」

Nàng im.

「Thế con phải làm gì?」

「Con phải sống,」 ông nói. 「Con sống tử tế, ba năm, năm năm. Rồi cái miệng nó tự thôi. Người ta chỉ nói về cái gì người ta không hiểu. Cái gì người ta hiểu rồi thì người ta không nói nữa.」

Nàng đứng dậy, và nàng đi đến cái chạn.

Ở trên cái chạn có một cái túi giấy, và trong túi có mấy vỉ thuốc. Nàng mở ra, và nàng đếm.

Có ba vỉ, và một vỉ đã bóc, và ở trong vỉ ấy còn bảy viên.

Nàng biết cái liều: mỗi ngày hai viên, sáng và tối. Cái vỉ ấy có mười viên, cho nên nó đã được bóc cách đây một ngày rưỡi.

Nàng cầm cái vỉ, và nàng quay lại.

「Cha ạ.」

「Ừ.」

「Cái vỉ này mới bóc hôm qua.」

Ông Hậu không trả lời.

「Cha ạ, cha uống mấy viên một ngày?」

「Hai.」

「Thế thì cái vỉ này phải còn tám viên, mà nó còn bảy.」

Ông Hậu im một lúc, rồi ông nói: 「Hôm qua cha quên buổi sáng.」

Nàng ngồi xuống cạnh cái phản, và nàng nói, và nàng nói chậm:

「Cha ạ, con không giận. Con chỉ hỏi: cha quên, hay cha để dành?」

Ông ấy nhìn nàng, và nàng thấy ở trong mắt ông có cái gì đó như ngượng.

「Để dành thì để dành cho ai?」 nàng nói. 「Cha để dành thì cái thuốc ấy nó hết hạn, mà cha thì nó không khỏi. Cha tính cái ấy chưa?」

「Con ạ,」 ông nói, và cái giọng ấy thấp, 「cái thuốc này một tháng hết bốn trăm. Mà con thì đưa cha năm trăm một lần, mà lần ấy là tiền con bán trứng. Cha biết cái tiền ấy là tiền con nhịn ăn.」

「Cha ạ.」

「Cha để dành hai viên,」 ông nói, 「là cha tính: hôm nào cha ho nặng thì cha uống thêm một viên, để khỏi phải đi trạm. Đi trạm thì mất một buổi, mà một buổi thì mất một công.」

Nàng nhìn ông, và nàng thấy cái lý ấy nó rất chặt, và nó rất sai.

「Cha ạ,」 nàng nói, 「từ nay cha uống đúng. Cái tiền thuốc thì con lo. Mà cha mà để dành nữa thì con xin nghỉ học một tuần, con về đây ở, để con đưa thuốc cho cha uống từng viên.」

Ông Hậu nhìn nàng, và ông biết là nàng nói được là làm được.

「Thôi được,」 ông nói. 「Mà con đừng nghỉ học.」

Nàng gật đầu, và nàng bóc cái vỉ, và nàng đưa ông một viên, và nàng rót nước, và nàng đứng nhìn cho đến khi ông uống xong.

Nàng ngồi xuống cạnh cha, và nàng nói: 「Cha ạ, thằng Sơn đâu?」

「Nó đi học thêm. Thầy giáo ở xóm dưới mở lớp buổi chiều.」

「Học thêm thì phải đóng tiền à?」

「Mỗi tháng một trăm.」

Nàng im, và nàng tính trong đầu.

「Cha ạ, tháng sau con gửi ba trăm. Hai trăm cho thằng Sơn, một trăm cho cha mua thuốc.」

「Con lấy đâu ra?」

「Con có chỗ dạy kèm. Trang bảo có một nhà ở gần trường cần người kèm cho đứa con lớp bốn, mỗi tuần ba buổi, mỗi buổi ba mươi.」

「Thế thì con còn thời gian đâu mà học?」

「Con học buổi tối. Ở ký túc xá đèn tắt lúc mười giờ, con học đến mười giờ.」

Ông Hậu nhìn nàng, và ông nói: 「Con ạ, cha không muốn con phải lo cho cha.」

「Con biết. Nhưng mà cha ạ, con mà không lo cho cha thì con học cũng không yên. Mà học không yên thì cũng bằng không học.」

Ông Hậu im rất lâu, rồi ông nói: 「Thôi được. Nhưng con đừng có bán máu. Nghe chưa? Cái ấy thì cha không cho.」

Nàng cười, và nàng nói: 「Con không bán máu. Con bán sức thôi.」

Nàng cầm tay cha, và nàng thấy tay ông gầy.

「Cha ạ, con xin lỗi. Con để cha phải nghe.」

「Con ạ,」 ông nói, 「cha nghe thì cha nghe. Mà cha biết con gái cha thế nào. Con mà lấy tiền rồi bỏ đi, thì con đã bỏ từ cái hôm đầu tiên rồi. Con ở lại ba tuần, con về đây hai lần, con đưa cha năm trăm, con mua cái chảo cho cái nhà ấy. Con nghĩ cha không biết à?」

Nàng cúi xuống, và nàng khóc.

Ông Hậu đặt tay lên đầu nàng, và ông nói: 「Thôi. Đừng khóc ở cái nhà này. Cái nhà này khóc nhiều rồi.」

Tối ấy, nàng về bên kia cầu, và ở đầu cầu có một cái đèn.

Nàng đi đến, và nàng nói: 「Hôm nay tôi về muộn. Anh đợi lâu không?」

「Không lâu,」 anh ta nói.

Nàng biết anh ta nói dối. Cái đèn pin đã hết pin, và anh ta phải lắc nó mấy lần mới sáng.

Hai người đi về, và nàng nói: 「Anh ạ, cha tôi bảo tôi phải sống tử tế năm năm.」

「Cha cô nói đúng.」

「Anh không giận bà Hợi à?」

「Giận thì được cái gì,」 anh ta nói. 「Bà ấy nói thì bà ấy nói. Tôi còn phải cày.」

Nàng cười, và nàng đi sát vào anh ta một chút, và nàng thấy vai áo anh ta lạnh vì sương.

「Anh,」 nàng nói.

「Ừ.」

「Cảm ơn anh.」

Anh ta không trả lời.

Nhưng khi về đến sân, trước khi vào nhà, anh ta nói: 「Cô ạ, cái câu cô nói ở cái giếng ấy...」

「Câu nào?」

「Câu 「đấy là chuyện vợ chồng tôi」.」

「Sao ạ?」

Anh ta im một lúc, rồi anh ta nói: 「Không sao. Tôi chỉ muốn nghe lại.」

Rồi anh ta đi vào gian trong, và cánh cửa khép lại, và nàng đứng ở giữa nhà, và nàng nghe tim mình đập.