Chương 8: Món canh mặn

Chương 8: Món canh mặn

Chiều thứ sáu, nàng về.

Chuyến xe năm giờ chiều đông hơn chuyến sáng, vì có người đi chợ về, có người đi làm về, và có một người đàn bà ôm một con gà trong cái làn.

Nàng ngồi ở ghế cuối, cái ba lô trên đùi, và nàng nhìn ra ngoài. Đường về đi qua một cái chợ huyện, qua một cái cầu sắt, qua một đoạn đường đang sửa nên xe phải đi chậm.

Ba tiếng. Nàng đã quen ba tiếng ấy.

Xuống ở cột mốc đầu cầu, trời đã nhá nhem. Nàng đi bộ về, và ở giữa cầu thì nàng dừng lại, vì ở đầu cầu bên kia có một cái đèn.

Cái đèn pin, chiếu xuống đất, và người cầm đèn đứng im.

Nàng đi đến gần, và nàng nói: 「Anh đứng đây làm gì?」

「Đón,」 anh ta nói.

「Tôi đi được.」

「Trời tối. Đường có ổ gà.」

Anh ta cầm lấy cái ba lô của nàng, và hai người đi về. Cái đèn pin chiếu một vệt sáng hình bầu dục trên mặt đường, và nó nhảy theo từng bước chân.

「Anh ăn gì chưa?」 nàng hỏi.

「Chưa. Đợi cô.」

「Sao lại đợi?」

「Vì cô nói cô về hôm nay.」

Nàng im.

Về đến nhà, nàng thấy cái sân đã quét, và cái chạn bát đã được lau — cái cánh cửa nàng sửa hôm trước bây giờ có một cái nắm mới, bằng gỗ, hình con cá.

Nàng đứng nhìn cái nắm ấy.

「Anh làm à?」

「Ừ. Cái cũ gãy.」

「Sao lại làm hình con cá?」

Anh ta im, rồi anh ta nói: 「Tôi chỉ biết làm con cá. Bố tôi dạy làm con cá.」

Nàng bật cười.

Rồi nàng xắn tay, và nàng nấu cơm.

Nàng nấu vội. Nàng vo gạo, bắc nồi, và nàng mở cái chạn tìm thức ăn. Trong chạn có hai quả cà, một ít cá khô, và một nắm rau muống đã hơi héo.

Nàng nhặt rau, rửa, và nấu canh.

Nàng nêm muối.

Rồi nàng nêm muối lần nữa.

Rồi nàng nghe tiếng anh ta ở ngoài sân, tiếng nước, và nàng nghĩ đến cái nắm cửa hình con cá, và nàng nghĩ đến cái nhẫn trên tay mình, và tay nàng run, và nàng đổ thêm một thìa muối nữa.

Nàng không biết là mình đã đổ.

Cơm xong, hai người ngồi vào mâm.

Nàng múc canh ra bát, đưa cho anh ta, và nàng nhìn anh ta húp miếng đầu tiên.

Anh ta húp, rồi anh ta dừng lại.

Nàng biết ngay.

「Mặn à?」 nàng hỏi.

Anh ta nuốt, rồi anh ta nói: 「Không.」

「Anh nói thật đi.」

Anh ta đặt cái bát xuống, và anh ta nói: 「Mặn.」

Nàng cầm cái bát lên, nếm thử, và nàng suýt phun ra.

「Tôi đổ nhầm,」 nàng nói, và nàng đứng dậy. 「Để tôi nấu lại.」

「Ngồi xuống,」 anh ta nói.

「Nhưng mà mặn thế này...」

「Mặn thì ăn thêm cơm. Cơm thì có.」

Anh ta cầm cái bát lên, và anh ta húp tiếp.

Nàng ngồi xuống, và nàng nhìn anh ta ăn hết cái bát canh ấy — từng miếng, không bỏ, không nhăn mặt, như người ta uống thuốc.

Rồi anh ta múc bát thứ hai.

「Anh,」 nàng nói. 「Đừng ăn nữa.」

「Sao?」

「Vì tôi thấy khó chịu.」

Anh ta dừng lại, và anh ta nhìn nàng, và nàng thấy trong cái nhìn ấy có một cái gì đó như buồn cười, mà cũng như không.

「Cô ạ,」 anh ta nói, 「ở đơn vị, có những ngày chúng tôi ăn cơm với nước mắm pha loãng. Ăn thế ba tháng. Cho nên bát canh này thì tôi ăn được.」

Nàng cúi xuống.

「Nhưng tôi nấu cho anh,」 nàng nói, và giọng nàng nghẹn. 「Tôi nấu cho anh mà tôi nấu mặn.」

Anh ta đặt đũa xuống.

「Cô,」 anh ta nói. 「Cô ngẩng lên.」

Nàng ngẩng lên.

「Cô nấu cho tôi,」 anh ta nói, 「là tôi đã hơn ba năm nay rồi. Ba năm nay tôi ăn một mình. Có hôm tôi ăn cơm với muối vì lười nấu. Cho nên bát canh mặn này, cô đừng nói nữa.」

Nàng gật đầu, và nàng lau mắt bằng mu bàn tay, và nàng cười, cái cười vừa khóc vừa cười.

「Thế thì,」 nàng nói, 「mai tôi nấu lại. Canh cua. Tôi bắt cua ở mương.」

「Cua thì phải có riêu.」

「Tôi làm riêu được. Mẹ tôi dạy.」

Anh ta gật đầu, và anh ta ăn tiếp.

Nàng ăn thêm nửa bát, và nàng ăn cái canh mặn ấy, và nàng thấy nó không mặn như lúc nàng nếm. Cái mặn ấy hình như chỉ ở trong cái bát đầu tiên.

Rồi nàng nói: 「Anh ạ. Mai tôi nấu canh cua, mà tôi nói trước: tôi làm riêu không ngon như mẹ tôi.」

「Mẹ cô làm thế nào?」

「Bà ấy giã cua ở cái cối đá. Giã xong thì bà ấy lọc, rồi bà ấy đun cái nước lọc ấy, và cái riêu nó nổi lên, và bà ấy vớt nó ra bằng cái thìa, và bà ấy để riêng. Rồi bà ấy mới cho cà chua vào.」

「Sao phải để riêng?」

「Vì để chung thì cái riêu nó nát,」 nàng nói, và nàng nghe giọng mình khác đi. 「Mà cái riêu mà nát thì cái canh nó đục, mà đục thì không ai muốn ăn.」

Nàng dừng lại.

「Tôi nhớ có bốn động tác,」 nàng nói. 「Giã. Lọc. Vớt. Rồi mới cho cà. Mà tôi nhớ là mẹ tôi làm thì nó nhanh lắm, còn tôi làm thì nó chậm. Tôi không nhớ cái mặt bà ấy. Tôi chỉ nhớ cái tay.」

Anh ta không nói gì.

「Anh có nhớ cái tay của mẹ anh không?」

「Nhớ,」 anh ta nói. 「Bà ấy có một cái sẹo ở ngón giữa, vì cái đục. Hồi bà ấy đóng cái chạn.」

Nàng gật đầu, và nàng không hỏi thêm, và hai người ăn hết nồi canh ấy.

Cơm xong, nàng rửa bát, và anh ta ngồi ở bàn, sửa một cái quai dép.

Cái dép ấy là của nàng. Nàng không biết nó đứt lúc nào; có lẽ là hôm đi bộ từ cột mốc về, qua một đoạn đường đá dăm.

Anh ta luồn cái quai qua lỗ, rồi anh ta dùng một sợi dây thép nhỏ xuyên qua, rồi anh ta bẻ đầu dây lại, và anh ta nói: 「Cái này đi được thêm hai tháng.」

「Sao anh biết là của tôi?」

「Vì trong nhà này chỉ có cô đi dép.」

Nàng ngồi xuống đối diện, và nàng lấy trong ba lô ra một quyển vở.

Quyển vở ấy là vở ghi bài, nhưng ở mười trang cuối, nàng đã để trống, và nàng dùng để ghi số.

Nàng mở, và nàng viết:

「Học phí: 12.000.000. Ở: 2.400.000. Ăn tháng chín: 1.500.000.」

Rồi nàng gạch một đường dưới ba con số ấy, và nàng viết: 「Tổng: 15.900.000.」

Anh ta ngẩng lên.

「Cô ghi gì đấy?」

「Ghi nợ.」

「Nợ ai?」

「Nợ anh.」

Anh ta đặt cái dép xuống.

「Tôi không cho cô vay,」 anh ta nói.

「Tôi biết. Nhưng tôi vẫn ghi.」

「Ghi thì được cái gì?」

Nàng cầm bút, và nàng nói: 「Ghi thì tôi biết tôi đang ở đâu. Không ghi thì ba năm nữa tôi sẽ nghĩ là tôi chỉ nợ anh một cái ơn. Mà ơn thì không trả được, còn số thì trả được.」

Anh ta im rất lâu, rồi anh ta nói: 「Thế thì ghi cho đúng. Tháng trước tôi đưa cô một triệu rưỡi tiền ăn. Cô quên rồi.」

Nàng nhìn anh ta.

「Anh nhớ à?」

「Tôi nhớ số,」 anh ta nói. 「Tôi không nhớ chuyện.」

Nàng cúi xuống, ghi thêm một dòng, rồi nàng nói: 「Mười bảy triệu bốn trăm.」

「Ừ,」 anh ta nói, và anh ta cầm cái dép lên, sửa tiếp, và anh ta nói thêm, giọng rất bình thản: 「Mà cô ghi thì ghi, đừng có ghi vào cái vở ấy. Cái vở ấy là vở học. Mua một quyển khác.」

Nàng cười.

Sáng hôm sau, nàng mua một quyển sổ.

Quyển sổ ấy bìa cứng, màu xanh, giá bốn nghìn, và nàng mua ở cái quán tạp hóa đầu xóm. Nàng mở trang đầu, và nàng viết lại ba con số ấy, cẩn thận, bằng nét chữ của người ta viết một cái hợp đồng.

Nàng không biết là nàng sẽ viết vào quyển sổ ấy suốt bốn năm.

Tối ấy, nàng sang nhà bên kia cầu.

Nàng mang theo một cái túi: hai cân gạo, một ít cá khô, và một cái phong bì.

Cha nàng ngồi ở cái phản, và nàng thấy ông gầy hơn ba tuần trước.

「Cha,」 nàng nói. 「Con về.」

「Ừ,」 ông nói. 「Ngồi đi. Học hành thế nào?」

「Con đóng học phí rồi. Con có giường ở ký túc. Có một bạn tên Trang, người Nam Định, bạn ấy tốt.」

Ông gật đầu, và ông ho.

Nàng đợi ông thôi, rồi nàng đưa cái phong bì.

「Cái gì đây?」

「Năm trăm. Con để dành. Cha mua thuốc.」

Ông Hậu nhìn cái phong bì, rồi ông nhìn nàng.

「Tiền đâu ra?」

「Con bán trứng. Ở nhà ấy có ba con gà, mỗi ngày được hai quả. Con để dành, con bán cho bà Hợi.」

「Bán cho bà Hợi thì bà ấy nói cả xóm biết.」

「Thì bà ấy nói. Con không giấu.」

Ông Hậu cầm cái phong bì, và ông đặt nó lên cái bàn, và ông nói: 「Con ạ, cái tiền này là tiền con nuôi con. Con đừng đưa cho cha.」

「Cha ạ,」 nàng nói, 「con ăn cơm của người ta, con ở nhà người ta, con học bằng tiền của người ta. Cái tiền con kiếm được thì con phải đưa cho cha. Nếu không thì con thành cái người ăn nhờ.」

Ông Hậu im rất lâu. Rồi ông cầm cái phong bì, và ông cất vào trong cái hộp giấy tờ.

「Thằng Sơn,」 ông nói, 「nó sắp phải đóng tiền trường. Ba trăm.」

「Con biết. Tháng sau con đưa.」

「Con lấy đâu ra?」

「Con làm thêm. Ở thành phố có chỗ dạy kèm cho trẻ con. Bạn Trang bảo có chỗ ấy.」

Cửa sau có tiếng động.

Thằng Sơn đi vào. Nó đi chân đất, cái quần xắn đến đầu gối, và ở dưới chân nó có bùn — nó vừa ở ngoài đồng về.

Nó thấy nàng thì nó dừng lại ở cái bậc cửa, và nó không vào.

「Chị về à?」

「Ừ. Vào đây.」

Nó vào, và nó ngồi xuống ở cái ghế thấp, và nó không nhìn nàng, và nó nhìn cái bát ở trên bàn.

「Em ăn cơm chưa?」 nàng hỏi.

「Rồi.」

「Ăn gì?」

Nó im.

Nàng đứng dậy, và nàng đi ra cái bếp, và nàng mở cái nồi. Trong nồi có cơm nguội, và ở cái bát úp bên cạnh có một ít muối vừng.

Nàng quay lại. 「Em ăn cơm với muối à?」

「Cha bảo để dành gạo.」

Nàng đứng ở cái bếp một lúc lâu.

Rồi nàng đi ra, và nàng ngồi xuống trước mặt nó.

「Sơn. Em nghe chị nói. Từ mai, em ăn cơm với cha. Ngày ba bữa. Gạo thì chị lo. Chị không nói suông đâu, chị đưa tiền gạo tháng này rồi.」

「Chị lấy đâu ra?」

「Chị làm thêm. Mà em đừng hỏi nữa.」

Nó ngẩng lên, và nàng thấy ở trong mắt nó có cái gì đó như giận.

「Chị ạ,」 nó nói. 「Người ta nói chị bán mình.」

Nàng không trả lời ngay.

Rồi nàng nói: 「Ai nói?」

「Ngoài xóm.」

「Thì ngoài xóm nói. Mà em thì em phải học. Em mà bỏ học thì cái câu ấy thành đúng.」

Nó cúi đầu.

Nàng đưa tay ra, và nàng xoa cái đầu nó, và nó giật ra — cái giật của một đứa con trai mười bốn tuổi không muốn bị xoa đầu trước mặt cha nó.

Rồi nó đứng dậy, và nó đi ra sân, và nó nói, không quay lại: 「Chị ạ. Cái cây bàng ở trường em nó ra quả. Em để phần chị một quả.」

Nàng ngồi ở đấy, và nàng nghe tiếng nó đi ra ngõ.

Ông Hậu nhìn nàng, và nàng thấy cái nhìn ấy như cái nhìn của người ta đang cân một cái gì đó.

「Con ở nhà ấy,」 ông nói, 「có phải chịu gì không?」

Nàng biết ông hỏi cái gì.

「Không,」 nàng nói. 「Anh ấy ngủ gian trong. Con ngủ gian ngoài. Có then cửa.」

Ông Hậu gật đầu, và ông nói một câu rất khẽ: 「Thế thì cha yên tâm.」

Rồi ông Hậu đứng dậy, và ông đi đến cái tủ, và ông lấy ra một cái sổ.

「Cái sổ hộ khẩu,」 ông nói. 「Hôm trước cái ông ở xã sang, ông ấy bảo phải chuyển tên con sang bên ấy.」

Ông mở cái sổ, và ông đặt nó lên bàn, và ông chỉ vào một dòng.

Nàng nhìn. Ở cái dòng ấy, trên cái tên của nàng, có một cái gạch chéo bằng bút bi, và bên cạnh là một dòng chữ nhỏ của người cán bộ xã.

「Gạch thế này,」 ông nói, 「là ở cái nhà này thì con không còn tên nữa.」

「Dạ.」

「Mà cái nhà bên ấy thì có tên con.」

「Dạ.」

Ông Hậu im một lúc, rồi ông nói: 「Con ạ. Cha không giận cái dòng gạch ấy. Cha chỉ muốn nói: cái dòng ấy là cái dòng duy nhất trong cái sổ này mà cha không muốn nhìn.」

Nàng cầm cái sổ lên, và nàng nhìn cái dòng ấy một lúc lâu.

Rồi nàng nói: 「Cha ạ. Con học xong thì con về đây, và con xin cho cái tên con về cái sổ này.」

Ông Hậu cười, và cái cười ấy làm cái mặt ông nhăn lại.

「Ừ,」 ông nói. 「Mà con đừng hứa cái gì con chưa biết làm được. Cha ghét cái hứa.」

Nàng gật đầu, và nàng đặt cái sổ xuống, và nàng vuốt cái bìa nó một lần, như người ta vuốt một cái gì sắp phải để lại.

Lúc nàng về thì đã hơn chín giờ.

Đường từ nhà cha sang cầu tối, và nàng đi một mình, và nàng không sợ, vì nàng đã đi cái đường này từ năm mười tuổi.

Ở đầu cầu bên kia có một cái đèn.

Nàng đi đến, và lần này thì nàng không hỏi.

「Bao lâu rồi?」 nàng nói.

「Một tiếng.」

「Anh không biết là tôi ở nhà cha tôi à?」

「Biết.」

「Thế thì về đi.」

「Tôi đợi cho cô về cùng,」 anh ta nói, và anh ta quay đi trước.

Nàng đi sau, và nàng nhìn cái lưng áo ấy, và nàng thấy cái lưng áo ấy rộng, và cái chân trái vẫn chậm.

「Anh,」 nàng nói.

「Ừ.」

「Anh có biết cái nhẫn này ở đâu ra không?」

Anh ta không quay lại.

「Của mẹ tôi,」 anh ta nói. 「Bà để lại hai cái. Một cái vòng, một cái nhẫn. Cái vòng thì cô không lấy. Cái nhẫn thì tôi đeo cho cô hôm đi đăng ký, lúc cô đang xem giấy.」

Nàng im.

「Sao anh không nói?」

「Nói thì cô tháo ra.」

Nàng đi thêm mấy bước, rồi nàng nói: 「Anh đúng là người tính trước.」

「Ừ,」 anh ta nói. 「Mà lần này tôi tính sai.」

「Sai thế nào?」

「Tôi tính là cô sẽ tháo,」 anh ta nói. 「Mà cô không tháo.」

Nàng không nói gì.

Trong bóng tối, nàng đưa tay lên, và nàng sờ cái nhẫn.

Nàng nghĩ: cái này là cái móc thứ hai. Mà mình đã để nó ở trên tay mình ba tuần.

Rồi nàng nghĩ: thôi thì để. Để thì cũng không sao.

Về đến sân, anh ta đẩy cổng, và con chó vàng chạy ra, và ba con gà trong chuồng kêu lên một tiếng.

Nàng đứng ở giữa sân, và nàng nói: 「Anh ạ, mai tôi nấu canh cua.」

「Ừ,」 anh ta nói. 「Mai tôi đi bắt cua với cô.」

「Anh biết bắt cua à?」

「Tôi ở đây ba mươi năm rồi,」 anh ta nói. 「Cua ở cái mương này tôi biết từng con.」

Nàng cười, và nàng đi vào nhà, và đêm ấy nàng ngủ rất say, và nàng không nghe thấy anh ta trở mình.