Chương 2: Tờ giấy ở phòng đăng ký

Chương 2: Tờ giấy ở phòng đăng ký

Sáng hôm sau, trời mưa nhỏ.

Nàng dậy từ bốn giờ, vo gạo, nấu một nồi cháo, để cha ăn sáng, rồi nàng giặt cái khăn hôm qua và phơi nó ở trong bếp cho khuất mắt người ngoài. Thằng Sơn dậy, ngồi ở bậc cửa, nhìn nàng một lúc lâu rồi hỏi:

「Chị đi đâu?」

「Lên xã.」

「Lên xã làm gì?」

Nàng không trả lời ngay. Nàng buộc lại cái túi vải, kiểm tra chứng minh thư và sổ hộ khẩu, rồi nàng nói:

「Chị đi làm giấy.」

「Giấy gì?」

「Giấy để chị đi học.」

Thằng Sơn không hỏi nữa. Nó mười bốn tuổi nhưng nó không ngốc, và trong cái nhà này, từ sau khi mẹ mất, ai cũng học được cách không hỏi đến cùng.

Nàng đi bộ ra đầu xóm. Mưa bay, đường đất trơn, và cái cầu đá ướt đến mức nàng phải đi sát vào giữa. Đến đầu xóm bên kia thì nàng thấy anh ta đã đứng ở đó.

Anh ta mặc cái áo sơ mi cũ màu xám, quần dài, chân đi đôi giày vải. Trong cái áo ấy, trông anh ta khác hẳn hôm qua — không phải người ngồi sửa lưỡi hái giữa sân, mà là người đi họp.

「Tôi bảo là tôi tự đi,」 nàng nói.

「Tôi biết,」 anh ta nói. 「Nhưng tôi cũng phải đi.」

Hai người đi cạnh nhau. Không ai nói gì thêm. Anh ta đi hơi chậm, và nàng nhận ra anh ta đang cố đặt chân trái xuống đều, để không ai nhìn thấy cái dáng đi ấy.

Trạm xã ở trên một cái gò, ba gian nhà cấp bốn, tường vôi đã bợt. Phòng đăng ký hộ tịch ở gian bên phải, có một cái bàn, một cái tủ sắt, một người đàn bà đeo kính ngồi sau bàn, và trên tường có một tấm biển ghi giờ làm việc.

Người đàn bà ấy tên là bà Lợi. Bà nhìn hai người, nhìn cái áo của nàng, nhìn cái chân của anh ta, rồi bà hỏi:

「Kết hôn tự nguyện?」

「Vâng,」 anh ta nói.

「Cô?」 bà hỏi, quay sang nàng.

「Vâng,」 nàng nói.

Bà Lợi đẩy hai tờ khai sang. Bà nói: 「Điền vào. Bên này ghi họ tên, ngày sinh, nơi thường trú. Bên này ký. Không ký thì không làm được.」

Nàng cầm bút. Nàng nhìn tờ giấy trắng, và nàng thấy lạ là tay mình không run.

Nàng viết tên. Nàng viết ngày sinh. Nàng viết chỗ ở, cái địa chỉ mà nàng đã viết suốt mười chín năm, và nàng biết là sau hôm nay, trên sổ hộ khẩu, chỗ ở của nàng sẽ là một cái địa chỉ khác.

Anh ta viết xong trước, đẩy tờ giấy sang, và ngồi im.

Bà Lợi xem giấy, rồi bà ngẩng lên, và bà nói với anh ta, giọng như nói chuyện phiếm: 「Anh Chính này, tôi hỏi thật. Anh ba mươi tư rồi. Cô này mười chín. Hai người quen nhau bao lâu?」

「Một tháng,」 anh ta nói.

Nàng suýt quay sang nhìn anh ta.

Bà Lợi cười, cái cười của người đã ngồi ở cái bàn này hai mươi năm và đã nghe đủ thứ chuyện. Bà đóng dấu, ký, rồi bà đưa cho mỗi người một tờ.

「Giấy chứng nhận kết hôn,」 bà nói. 「Giữ cho cẩn thận. Mất thì phải làm lại, mà làm lại thì lâu.」

Ra khỏi phòng, trời vẫn mưa. Hai người đứng dưới mái hiên, và nàng nhìn tờ giấy trên tay mình — cái tờ giấy hồng nhạt, có cái dấu đỏ, có tên nàng và tên anh ta ở hai bên.

「Anh nói một tháng,」 nàng nói.

「Ừ.」

「Sao lại một tháng?」

「Vì nói một ngày thì người ta hỏi,」 anh ta nói. 「Mà người ta hỏi thì mất buổi sáng.」

Nàng không biết nên cười hay nên giận. Nàng cất tờ giấy vào túi, và nàng nói:

「Giờ sao?」

「Giờ về. Nhà tôi có cơm. Chiều tôi đưa cô về bên ấy lấy đồ.」

「Anh không định... làm gì à?」

Anh ta nhìn nàng, và nàng biết là anh ta hiểu câu ấy theo nghĩa rộng hơn cái nghĩa nàng vừa nói.

「Tôi đã nói với cô rồi,」 anh ta nói. 「Cô ngủ gian ngoài.」

「Ý tôi là cưới thì phải có gì đó. Có giỗ, có họ, có...」

「Cô muốn có không?」

Nàng im.

Nàng nghĩ đến cha nàng. Nghĩ đến cái xóm này, đến bà Hợi, đến những cái miệng sẽ nói trong ba tháng tới. Nghĩ đến số tiền mười hai triệu mà nàng chưa nhận.

「Không,」 nàng nói. 「Tôi không muốn. Nhưng cha tôi thì phải biết. Không phải để mời, mà để ông ấy không phải nghe từ miệng người khác.」

Anh ta gật đầu, và nàng thấy cái gật đầu ấy giống như một sự đồng ý được tính toán, không phải một sự chiều theo.

「Chiều nay tôi qua,」 anh ta nói. 「Tôi nói với ông.」

「Anh nói thế nào?」

「Nói thật.」

「Không được nói thật,」 nàng nói, và lần này thì nàng thật sự bực. 「Cha tôi đang ốm. Ông mà nghe cái câu 「tôi trả tiền học để cô ấy đứng tên trong sổ」 thì ông chết trước khi tôi kịp nhập học.」

Anh ta im, rồi anh ta nói: 「Thế thì cô nói. Tôi đứng ngoài.」

「Được,」 nàng nói.

Hai người đi về. Mưa tạnh dần, và khi qua cầu thì có nắng. Nàng đi trước, anh ta đi sau, và nàng nghe tiếng bước chân của anh ta — cái nhịp không đều, chậm ở bên trái.

Buổi trưa, nàng ăn cơm ở nhà anh ta.

Cái mâm đặt trên cái bàn gỗ. Có một đĩa cá kho, một bát cà muối, một đĩa rau luộc, và một nồi cơm. Cơm nấu hơi khô, cá kho mặn, nhưng nàng ăn hết hai bát.

Anh ta ăn rất nhanh. Ăn xong, anh ta đặt bát xuống, rót nước, và ngồi nhìn ra sân.

「Cô ăn được,」 anh ta nói.

「Sao anh biết?」

「Người không ăn được thì ăn nửa bát rồi buông đũa.」

Nàng cười. Đó là lần đầu nàng cười trong cái nhà này, và nàng thấy cái cười ấy làm cái bếp sáng lên một chút.

Buổi chiều, anh ta đi cùng nàng về bên kia cầu. Anh ta đứng ở ngoài ngõ, đúng như đã nói.

Nàng vào nhà, ngồi xuống cạnh cha, và nàng nói.

Nàng nói chậm, rành mạch, như người ta kể một việc đã tính kỹ: có một người ở xóm bên kia, anh ta cần một người đứng tên trong nhà, anh ta trả tiền học bốn năm, đổi lại nàng phải đăng ký. Nàng nói đến chỗ ấy thì dừng, và nàng chờ.

Ông Hậu im rất lâu. Cái quạt trên bàn quay, kêu cót két.

「Con bán mình,」 ông nói.

「Không phải bán. Con đổi.」

「Đổi cái gì lấy cái gì?」

「Con đổi bốn năm lấy bốn năm,」 nàng nói. 「Con có bằng, con đi làm, con trả lại. Còn anh ta có một cái tên trong sổ, đến lúc anh ta già thì có người lo cho cái nhà. Hai bên đều có lợi.」

「Có giấy không?」

Nàng lấy tờ giấy trong túi áo ra, đưa cho ông.

Ông Hậu cầm tờ giấy, giơ ra xa, vì mắt ông đã kém. Ông đọc từng dòng, đọc đến dòng cuối, rồi ông đặt tờ giấy xuống, và ông nói:

「Cái chữ này là chữ của người ít học.」

「Vâng.」

「Nhưng nó rõ.」

「Vâng.」

Ông ho một trận ngắn, rồi ông nói: 「Gọi nó vào.」

Nàng ra ngõ. Anh ta đứng đó, dưới bóng cây xoan, hai tay buông, như người đứng chờ ở một cái cửa mà người ta không mời vào.

「Cha tôi gọi anh,」 nàng nói.

Anh ta vào nhà. Anh ta đứng ở giữa nhà, không ngồi, và cái dáng đứng ấy làm nàng nhớ đến hôm qua, cái dáng người đứng giữa sân với cái lưỡi hái dưới chân.

「Anh tên gì?」 ông Hậu hỏi, dù ông đã biết.

「Lưu Chính.」

「Nhà anh có mấy người?」

「Một mình tôi. Có một đứa em trai ở dưới Hải Phòng, đi làm xa.」

「Anh có bệnh gì không?」

「Chân trái. Đạn cắt một miếng thịt. Trở trời thì đau. Không chết được.」

「Anh có rượu không? Đánh bạc không? Đánh vợ không?」

「Không rượu. Không bạc. Không đánh ai.」

Ông Hậu im, rồi ông nói câu cuối, và câu ấy ông nói rất chậm, như người ta đóng một cái đinh cuối cùng vào một cái nắp:

「Tôi giao con tôi cho anh. Không phải giao để anh thương, cũng không phải giao để anh sai. Tôi giao để nó có cái bằng. Bốn năm. Nếu bốn năm nữa nó về đây mà không có bằng, thì anh đừng quay lại cái ngõ này nữa.」

「Vâng,」 anh ta nói.

Anh ta không nói thêm gì, không hứa, không thề. Anh ta chỉ nói 「vâng」, và cái 「vâng」 ấy làm ông Hậu nhìn anh ta thêm một lần.

Rồi anh ta nói: 「Thưa ông, tôi có một câu. Từ hôm nay, tiền thuốc của ông để tôi lo.」

Ông Hậu sững lại.

「Tôi không xin,」 ông nói.

「Ông không xin. Tôi nói. Cô ấy mà phải lo tiền thuốc thì cô ấy không học được. Mà cô ấy không học được thì tôi mất bốn năm.」

Ông Hậu nhìn anh ta, và rồi — lần đầu tiên trong mấy tháng — ông cười. Cái cười làm cái mặt ông nhăn lại như một quả cau khô, nhưng đó là cười thật.

「Anh nói chuyện như người tính sổ,」 ông nói.

「Tôi là lính,」 anh ta nói. 「Lính thì phải tính lương, tính đạn, tính nước. Không tính thì chết.」

Tối hôm ấy, nàng thu dọn đồ.

Cả đời nàng có một cái túi vải và một cái ba lô cũ. Nàng xếp ba bộ quần áo, một cái áo rét, một đôi dép, cái hộp nhỏ đựng giấy tờ, và cái khăn len của mẹ.

Thằng Sơn ngồi ở bậc cửa, nhìn.

「Chị đi bao lâu?」

「Bốn năm.」

「Bốn năm thì em lớn rồi.」

「Ừ. Em lớn thì em phải học. Đừng có bỏ.」

Nó không nói gì. Rồi nó nói: 「Chị ơi, cái nhà ấy có xa không?」

「Qua cầu là tới.」

「Thế thì em sang được.」

Nàng cúi xuống, buộc cái túi, và nàng không ngẩng lên, vì nếu ngẩng lên thì nàng sẽ khóc.

Sáng hôm sau, nàng đi.

Không có cỗ, không có ai đưa dâu, không có pháo. Nàng đi bộ qua cầu với cái ba lô trên lưng, và ở đầu cầu bên kia, có một người đàn ông đứng chờ, tay cầm một cái bao tải.

「Gì thế?」 nàng hỏi.

「Gạo,」 anh ta nói. 「Với một cái chăn. Gian ngoài lạnh.」

Nàng nhìn cái bao, rồi nhìn anh ta.

「Anh chuẩn bị từ bao giờ?」

「Tối qua.」

Hai người đi về phía cái cổng gỗ. Con chó vàng chạy ra, vẫy đuôi, và ba con gà trong sân chạy tán loạn.

Nàng đứng ở giữa sân, nhìn cái nhà ba gian, cái chạn bát, cái giếng ở góc sân, cái cây cau.

Nàng nghĩ: đây là nhà mình. Bốn năm.

Rồi nàng nghĩ: không, đây không phải nhà mình. Đây là chỗ mình ở trọ, và mình trả bằng một cái tên.

Nàng đặt cái ba lô xuống, và nàng bắt đầu quét sân.